जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 3
योगाध्यायः
लग्नंपश्येन्निजर्क्षेयदिधरणिसुतःसंस्थितःकातरःस्याच्छायासूनुर्नभस्थोयदिनिशिजननंतद्वदत्रापिवाच्यम् ॥मूर्तौभूमीतनूजेस्वजनकलहकृद्यूनकेस्वाधिकाराद्धीनेभौमेवपुष्मान्परमयुधिरतस्तीक्ष्णभावश्चनूनम् ॥ १४ ॥
मंगल अपनी राशि में होकर लग्न को देख सकता है। तब व्यक्ति के डरपोक होने की प्रवृत्ति रहती है। रात के जन्म में दसवें भाव में शनि यही फल देता है। अगर मंगल लग्न में हो, तो उसके अपने लोगों से झगड़ने की प्रवृत्ति रहती है। मंगल सातवें भाव में कमज़ोर और अपने स्थान से दूर हो सकता है। तब उसका शरीर अक्सर मज़बूत होता है। उसे लड़ना पसंद होता है और उसका स्वभाव तेज़ होता है।
सरल अर्थ: लग्न में मंगल झगड़े ला सकता है। सातवें भाव में कमज़ोर मंगल मज़बूत, लड़ाकू स्वभाव दे सकता है।
पश्येतांकामदृष्ट्याधरणिविधुसुतौचेन्मिथःस्यात्तदानीमुच्चाकारोथचंद्रंशनिरविमहिजाश्चेत्प्रपश्यंतिशीतः ॥
एक-दूसरे को देखते मंगल और बुध व्यक्ति को लंबा बना सकते हैं। मंगल के साथ कमज़ोर चंद्रमा उसे कठोर बना सकता है।
हास्यासक्तःसभौमेहिमकरतनयेस्याच्छुभर्क्षेकुजज्ञौमंदर्क्षेवार्कदृष्टौनरपतिविदुषांरंजनेकोविदःस्यात् ॥
मंगल के साथ बुध मज़ाकिया स्वभाव दे सकता है। मंगल, बुध और चंद्रमा को देखते बलवान ग्रह तेज़ बोलने की क्षमता देते हैं।
शुक्रज्ञौद्यूनयातौगगनविलयगौमानवःपुंश्चलःस्यात्कामाज्ञामंदिरस्थौकविधरणिसुतौतद्वदाज्ञांबुयातौ ॥
सातवें, दसवें या चौथे भाव में बुध या मंगल के साथ शुक्र व्यक्ति को प्रेम के मामलों में चंचल बना सकता है।