हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 5 · वर्षेश और मुंथा
वर्षेशादिविचाराध्यायः
अथ सूर्यादिग्रहसाधारण्येनोत्तममध्यमनिकृष्टबलयुतस्याब्दपस्य फलं वर्षतन्त्रे ॥ तत्रादौ रविफलम् ॥सूर्योब्दपे बलिनि राज्यसुखात्मजार्थलाभः कुलोचितभवः परिवारसौख्यम् ॥पुष्टं यशो गृहसुखं विविधा प्रतिष्ठा शत्रुर्विनश्यति फलं जनिखेटयुक्त्या ॥
यही श्लोक: Tajika Nilakanthi 7.15
यही श्लोक ताजिक नीलकंठी 7.15 में है; उसका हिंदी अर्थ वहाँ दिया है।
सरल अर्थ: ताजिक नीलकंठी 7.15 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
अयमर्थः ॥ वर्षेशो जन्मनि सन् स्थानगः स्वोच्चादिगः शुभग्रहावलोकितो भवति तदा शुभफलमपि विफलं स्यात्॥वैपरीत्येऽशुभफलं मिश्रत्वे मिश्रफलमिति ॥
सूर्य के नियम की व्याख्या। जन्म में वर्षेश की स्थिति तय करती है कि उसका फल अच्छा, बुरा या मिला-जुला होगा।
मध्ये रवौ फलमिदं निखिलं तु मध्यं स्वल्पं सुखं स्वजनतोपि विवादमाहुः ॥
ताजिक नीलकंठी 7.16 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
अत्र रवेः शुभग्रहेण साकं मुथशिलयोगे अशुभफलाल्पता ज्ञेयेति ॥
सूर्य वर्षेश हो और अच्छे ग्रह के साथ इत्थशाल में हो: बुरा फल थोड़ा रहता है।