हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 5 · वर्षेश और मुंथा
वर्षेशादिविचाराध्यायः
व्यत्यासे फलमादेश्यमित्थशाले विशेषतः ॥नोभयं चेत्तदाप्यस्ति जन्माश्रयमिति स्फुटम् ॥
यही श्लोक: Tajika Nilakanthi 7.41
यही श्लोक ताजिक नीलकंठी 7.41 में है; उसका हिंदी अर्थ वहाँ दिया है।
सरल अर्थ: ताजिक नीलकंठी 7.41 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
अयमर्थः ॥ जन्मनि पंचमेशो गुरुः पंचमभावं पश्यति तत्र वा भवति तेन पुत्रप्राप्तिकरो जातः पुनर्यस्मिन् वर्षे गुरुदशा तस्मिन्नेव वर्षे वर्षलग्नेशवर्षेशयोरी सराफयोगो गुरुणा सह जातस्तदा तस्मिन्वर्षे पुत्रप्राप्तिर्न वाच्या व्यत्यासे दीप्तांशातिक्रमेण मूसरिःफयोगाभावे इत्थशाले वा फलं वाच्यं दृष्ट्यभावत्वात् ॥ इत्थशालमूसरिःफयोगयोरभावे जन्मकालाश्रयेण पुत्रप्राप्तिर्वाच्या इति ॥
उदाहरण, पुत्र: पाँचवें का स्वामी गुरु जन्म में पुत्र का वचन देता है। अगर उसकी दशा के वर्ष में वर्षेश और वर्ष लग्न का स्वामी उससे दूर हटें, तो उस…
हद्दे यादृशि यः खेट आधत्तेत्र च यो महः ॥
ताजिक नीलकंठी 7.39 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
अयमर्थः ॥ जन्मनि यो ग्रहस्स्वीयहद्दादियुतस्तस्मिन् यो ग्रहो मुथशिलेन तेजो निक्षिपति तस्मिन् ग्रहे वर्षकालेपि तादृशि सति कोर्थः ॥ वर्षे तस्यामेव हद्दायां स एव ग्रहो मुथशिलं करोति तदा स वर्षे क्रूरसौम्यबलाबलादिविवेकेनात्मशुभाशुभफलदो भवति ॥
हद्दा नियम। अपने हद्दा में इत्थशाल से प्रकाश लेने वाला ग्रह, जन्म में और फिर वर्ष में, अपना फल देता है। यह फल उसके स्वभाव और बल के हिसाब से अच्छा या…