हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
अथपञ्चवर्गेभ्य इष्टकष्टमुक्तन्ताजिकमुक्तावल्याम् ॥दलन्दलार्द्धञ्च तदर्द्धकञ्च स्वकीयमित्रारिगृहे स्वभे स्यात् ॥तथैव दृक्केन्दलवस्तदर्द्धन्तत्खण्डकन्नन्दलवेर्कभागः ॥
अब पाँच वर्गों (राशि के भाग) से इष्ट (अच्छा बल) और कष्ट (बुरा बल) ताजिकमुक्तावली में बताया जाता है। घर में: आधा, चौथाई और आठवाँ भाग। यह अपने, मित्र के और शत्रु के घर के लिए है, अपनी राशि में। द्रेष्काण (राशि का तीसरा भाग) में: इंदलव, उसका आधा, उसका एक भाग। नवांश (राशि का नौवाँ भाग) में: बारहवाँ भाग (अर्क 12) ...
सरल अर्थ: पाँच वर्ग: घर में अपने, मित्र और शत्रु के लिए आधा, चौथाई, आठवाँ भाग लीजिए। द्रेष्काण में इंदलव और फिर छोटे भाग। नवांश में बारहवाँ भाग।
तदर्द्धकन्तद्दलमेवात्रिंशे तिथ्यंशकोर्द्धञ्च दलन्त्वथोच्चे ॥
त्रिंशांश: पंद्रहवाँ, तीसवाँ, साठवाँ भाग। उच्च: बीसवाँ, चालीसवाँ, अस्सीवाँ भाग। नीच: शून्य, चालीसवाँ, बीसवाँ भाग।
एतदूनं यद्वा स्वेष्टारातिषु द्वादशांशा इत्याद्युक्तबलविभागांशङ्कष्टफलं साध्यम् ॥ इतीष्टकष्टविचारः ॥
बुरा बल निकालना: पूरे हिस्से में से अच्छा हिस्सा घटाइए, या पहले दिए बल के हिस्से लीजिए। यहाँ इष्ट और कष्ट समाप्त होते हैं।
अत्र केचन सामान्येनैव अष्टधा बलङ्कल्पयन्ति। उक्तञ्च हिल्लाजेन ॥
हिल्लाज का आठ तरह का बल: समान गति, उदित, अच्छे ग्रह से देखा गया, मिला हुआ। अच्छे ग्रहों के साथ इत्थशाल, अच्छा भाव, सूर्य का भाग, अच्छे ग्रहों के…