Loading…
Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 8 · Month Chart and Monthly Results
मासप्रवेशादिविचाराध्यायः
अथार्के ऐक्यदेशान्तरसंख्याकारणमुच्यते ॥ तत्र स्फुटसावनस्य चलत्वादहर्गणो मध्यमसावनेनानीतः ॥ तत्र रविमध्यमगते तुल्यादिभिस्सहिता नाक्षत्राः षष्टिघटिका मध्यमार्कसावनम् ॥ इदम्मध्यमगतेस्सर्वदा तुल्यत्वात्स्थिरम् ॥
Now the reason for the traikya (the sum of three corrections) and the deshantara (correction for distance east or west) figures in the Sun is told. The true savana (sunrise-to-sunrise) day varies, so the day count was brought by the mean savana day. Take sixty star-day ghatikas (24-minute unit). Join them with the breaths equal to the mean Sun's motion and so on. They make the mean Sun's savana day. Because the mean motion is always equal, this stays fixed.
Simple meaning: Why the corrections are made: the true day varies, so the day count uses the mean day. The mean day is the star day plus the Sun's mean motion, so it stays fixed.
स्फुटसावनन्त्वेकस्मिन्दिने नक्षत्रं रविश्च समकालमुदितः ॥ पुनस्तस्मात्कालान्नाक्षत्रघटीनां षष्ट्या नक्षत्रमुदितम् ॥ रविशुक्रांतिवृत्ते स्फुटगत्या पूर्ववतोगतः ॥ अतः स्वोदयभुक्तिघातरवाश्राष्टभूलब्धसमासुभिरनंतरमुदितः ॥ एभिरशुभिस्सहिता नक्षत्रघटिका षष्टिः ६० रवेस्स्फुटसावनम्भवति ॥
The true day is the star day plus a little for the Sun's own motion, so it changes through the year.
तत्प्रत्यहङ्गत्यन्यत्वात्प्रतिमासं राशिः उदयान्यत्वाच्चलमतो मध्यमसावनेनाहर्गणः कृतः ॥ अपेक्षितस्तु स्फुटसावनेनातः स्फुटमध्यमाहर्गणयोरन्तरसाधनार्थमुदयान्तरसंस्कारः कृतः ॥
The day count uses the mean day. To fix the gap with the true day, the rising-time correction is made.
अथ स्फुटसावनाहर्गणजो ग्रहो दशशिरःपुरिमध्यमभास्करे क्षितिजसन्निधिगे सति मध्यम इतिसिद्धान्तोक्तलंकायाम्मध्यमार्कोदयकालिको जातः ॥ अपेक्षितस्तु स्फुटार्कोदयकाले अतो भुजांतरसंस्कारेण स्फुटार्कोदयकालिको जातः ॥ पुनर्याम्योत्तरान्तरेण चरान्तरसंस्कारसंज्ञेन स्वपुराक्षांशसममध्यरेखानगरोदयकालिकोजातः॥ पुनः पूर्वापरांतरेण दशांतरसंस्काराख्येन स्वपुरे स्पष्टार्कोदयकालिको भवतीति तत्त्वम् ॥
Why the three corrections: they move the planet from the mean Sun's rising at Lanka to the true Sun's rising at your own city.