Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 4 · The Sahamas
सहमाध्यायः
व्याख्या॥दिवसे वर्षप्रवेशे सूर्यभोग्यांशान् चंद्रभुक्तांशांश्च संमील्य पुनः सूर्य्याच्चन्द्रपर्यंतं यावंतोन्तःस्थितराशयस्ते त्रिंशत्प्रत्येकतः कृत्वा योज्यास्त्रिंशद्गुणिता राशयो योज्या इत्यर्थः॥पुनः सूर्यराशेः सकाशाच्चन्द्रराशिः यावन्मध्ये लग्नराशिर्न भवति तदा अस्य लग्नस्य भुक्तांशाः कृतांशसमूहे क्षेप्याः ॥
Explanation. If the year begins by day, join the Sun's degrees still to travel and the Moon's degrees already travelled. Then count the signs that lie from the Sun to the Moon. Make each of them thirty and add them. That is, add the signs multiplied by thirty. Next, take the Sun's sign and the Moon's sign. If the lagna (rising sign) is not between them, add this lagna's travelled degrees to the total of degrees made.
Simple meaning: Samarasimha's rule by day: Sun's degrees left plus Moon's degrees gone plus 30 for each sign between. If the lagna is outside, add its degrees gone.
यदि तु तयोः शोध्यशोधकयोः राश्यादिकयोर्मध्यवर्ति लग्नं भवति तदा लग्नभोग्यांशाः प्रोक्तांशमध्ये शोध्याः ॥ ततो लग्नद्वितीयभवनमारभ्य त्रिंशदंशैरैकैकराशिं विशोध्य यस्मिन् राश्यादौ विश्रांतिः स्यात्तद्राश्याद्यं पुण्यसहमं ज्ञेयम् ॥
If the lagna is between, subtract its degrees left. Then, from the sign after the lagna, subtract 30 per sign. Where it stops is the Punya point.
रात्रौ चन्द्रभोग्यांशाः सूर्य्यभुक्तांशैर्मध्यवर्तिराशिभिश्च युताः कार्यास्ततो यद्यन्तरराश्यंतरित्याह ॥ अन्य आद्यविधिः कर्तव्य इत्यर्थः ॥
By night, join the Moon's degrees left, the Sun's degrees gone and the signs between. The rest is as by day.
अत्रोदाहरणम्॥ दिने सूर्यभोग्यांशाः २१।५० चन्द्रभुक्तांशै १२।१० युताः ३४।० सूर्यचन्द्रयोर्मध्ये एक एव राशिस्तस्यांशैः ३० युताः ६४ अयमंशाद्यः सूर्योनश्चंद्रो जातः पुनरेतेंशा लग्नस्य बहिःस्थितत्वाद्भुक्तांशैर्योजिताः ७४ एवं धनुर्लग्नस्य संस्कारो जातस्ततो लग्नात् द्वितीयभवनं मकरस्थमारभ्य त्रिंशदंशैरेकराशिकल्पनया मकरकुंभयोरंशाः ६० शोधिताः शेषं १४ अंशादि॥ अत्र मीनलग्नस्यांशाः ३० न शुध्यन्त्यतो मीनचतुर्दशांशैर्विश्रान्तिर्जाता तस्मादिदमेव पुण्यसहमं मीनलग्ने चतुर्दशांश ११।१४ सम्मितं संज्ञातत्त्रानीतसमम् ॥
Samarasimha's way by day, example: 21-50 plus 12-10 plus 30 plus the lagna's 10 gives 74. Subtract 60 from Capricorn onward. 14 is left, so Pisces…