Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 4 · The Sahamas
सहमाध्यायः
अस्याऽर्थः ॥ दिवसे वर्षप्रवेशो जन्मकालो वा भवेत्तदा तात्कालिकस्पष्टलग्नन्तात्कालिकस्पष्टसूर्य्यरहितेन चन्द्रमसान्वितङ्कार्यन्तत्पुण्यसहमम्भवति ॥ रात्रौ लग्नं स्पष्टचन्द्ररहितस्पष्टार्कयुतं पुण्यसहमं स्यात् ॥
Its meaning is this. Suppose the year begins by day, or the birth was by day. Then take the exact lagna (rising sign) of that moment. Take away the exact Sun of that moment. Add the Moon. This is the Punya (merit) sahama (special point for one life topic). At night, take the exact lagna. Take away the exact Moon. Add the exact Sun. This is the Punya sahama.
Simple meaning: Punya point: by day, lagna minus Sun plus Moon. By night, lagna minus Moon plus Sun.
अत्र संस्कारविशेष उच्यते ॥ शोध्यर्क्ष इति ॥ शोध्यते न्यूनः क्रियते यो ग्रहः स शोध्यस्तस्य राशिश्शोध्यर्क्षं यस्मिन् ग्रहे शोध्यो ग्रहश्शोध्यते स शुद्ध्याश्रयो ग्रहस्तस्य भं राशिः अनयो राश्यादिग्रहयोर्मध्ये शोध्यग्रहराश्यादिमारभ्य शुद्ध्याश्रयग्रहराश्यंशावधिमध्ये चेल्लग्नन्न स्यात्तदैतत् पुण्यसहममेकराशिसहितङ्कार्य्यम् ॥ यदि तयोर्मध्ये लग्नं स्यात्तदैकराशियुतन्न कार्यमित्यर्थः ॥ अत्र शोध्यर्क्षशुद्ध्याश्रयेतिसामान्योक्तिर्ग्रहसहमानामपि ग्रहणार्थं कृता ॥
Adding one sign: add one sign to the Punya point only if the lagna is not between the two points used.
अस्योदाहरणम् ॥ स्पष्टस्सूर्यो राश्यादिः ४।८ १० स्पष्टश्चन्द्रो राश्यादिः ६।१२।१० लग्नं राश्यादिः ८।१०।०० दिने वर्षप्रवेशोस्तीत्यतस्सूर्यश्चन्द्रमध्ये शोधितश्शेषम् २।४।०० लग्नयुतं १०।१४।०० सिंहाष्टमांशादारभ्य तुलाद्वादशांशावधि धनुर्लग्नाभावादेकराशियुतञ्जातं पुण्यसहमं ११।१४।००॥
Punya point by day, example: Sun 4-8-10, Moon 6-12-10, lagna 8-10-0. Moon minus Sun plus lagna is 10-14-0. The lagna is outside, so add one sign…
अथ रात्रौ वर्षप्रवेशे सूर्य्यः ४।८।१० चन्द्रः ६।१२।१० लग्नं २।१४।०० अत्र सूर्यमध्ये चन्द्रश्शोधितश्शेषम् ९।२६।०० लग्नयुतं ०।१०।० तुलाद्वादशांशादारभ्य सिंहाष्टमांशावधि मिथुनलग्नसत्त्वादेकराशियोगाभावः तस्मादिदमेव ०।१०।० पुण्यसहमम् ॥
Punya point by night, example: Sun 4-8-10, Moon 6-12-10, lagna 2-14-0. Sun minus Moon plus lagna is 0-10-0. The lagna is between, so no sign is added.