Hayanaratna · by Balabhadra
Chapter 1 · Planets, Signs, Year Entry
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
तत्र जन्मार्कसमो रविर्यदि जन्ममासे नायाति परे पूर्वे वा मासे आयाति तदा जन्ममास एकरहित एकयुक्तो वा कर्तव्य इति ॥
There, the Sun equal to the birth Sun may not come in the birth month. If it comes in the month after or before, take the birth month less one or plus one.
Simple meaning: Month shift: if the Sun matches in the month before or after, move the birth month back or forward by one.
अथ वर्षध्रुवकोपपत्तिः ॥ अत्र वर्षादिः साध्यस्सच सौरएव ॥
Proof of the year figure: the year counted here is the solar year.
उक्तं च सिद्धांतशिरोमणौ ॥ वर्षायनर्तुयुगपूर्वकमत्रसौरादिति अथ रवेश्चक्रभोगोर्कवर्षप्रदिष्टमिति । तेनैवोक्तत्वाद्रविभगणभोगेन सौरवर्षं भवति तस्य स्पष्टगतेश्चञ्चलत्वात्सौरवर्षादिः कदा भविष्यतीति जिज्ञासायां प्रत्यक्षोपलब्ध्या जन्मकालीनसूर्यतुल्यस्सूर्य्योस्मिन्दिने तत्र भगणभोगस्य जातत्वाद्वर्षादिर्जातस्तस्य ज्ञाने उपायः ।
Solar year: one full round of the Sun. It begins when the Sun returns to its birth place.
यदि कल्पसौरवर्षैः कल्पसावनदिनानि लभ्यन्ते तदैकेन किमितिप्राप्तौ एकस्मिन्वर्षे एते सावनाहाः ३६५ । १५ । ३१ । ३० वारस्यैक्यापेक्षितत्वादुपरि सप्ततष्टाः जाताः ० १ । १५ । ३१ । ३० । अत्रानुपातः । यद्येकस्मिन्वर्षे एते सावनाहाः तदा भुक्तायुर्वर्षैः किमिति । अत्र गतवर्षाणि अनेन ध्रुवकेण ० १ । १५ । ३१ । ३० चतुर्षु स्थानेषु गुण्यानि रूपेण भाज्यानि फलञ्जन्मसमयादारभ्य सावनदिनानीति । अस्मिन् जन्मवारादियोगस्तु वर्षप्रवेशीयदिवसघटीपलज्ञानार्थं कृतः ॥ अत्र पलघटीभ्यः षष्ट्या ऊर्ध्वोर्ध्वयोर्जन्मपलघटीनां षष्ट्याधिकत्वाभावात् कृतवारास्सप्तैवातस्सप्ततष्टमित्युक्तम् । एवं कृते तस्मिन् सावयवे दिने वर्षादिः स्फुटो भवतीत्युपपन्नम् ।
Proof of the year figure: one solar year is 365 days 15 ghatikas 31 palas 30 vipalas. Less whole weeks it is 1;15;31;30.