जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 2
भावफलाध्यायः
योगानांस्यादमीषांप्रचुरबलयुतोयोधिपस्तद्दशायांलब्धिश्चांतर्दशायामथगुरुभृगुजौवाहनाधीशयुक्तौ ॥केंद्रेयानेत्रिकोणेत्वथगुरुकवियुग्वाहनस्थानगोवाभाग्याधीशःस्वराशौभवतिनरपतिर्वाहनव्यूहनाथः ॥ ३१ ॥
इन योगों में जो स्वामी सबसे बलवान है, वह अपनी दशा (ग्रह का समय) और अपनी अंतर्दशा में लाभ देता है। गुरु और शुक्र चौथे भाव के स्वामी के साथ हो सकते हैं। वे केंद्र भाव में, चौथे, पाँचवें या नौवें भाव में हो सकते हैं। या नौवें भाव का स्वामी, गुरु और शुक्र के साथ, चौथे भाव में या अपनी राशि में हो सकता है। तब जातक राजा बनता है, बहुत से वाहनों का स्वामी।
सरल अर्थ: सबसे बलवान स्वामी के समय में लाभ आता है। गुरु और शुक्र अच्छी जगह हों तो जातक राजा बन सकता है।
कर्मस्थेक्षेत्रचिंतात्रिकभवनगतेसौख्यचिंतामहीजेवागीशेयानभूषावसनहयभवाचामरच्छत्रचिंता ॥
ग्रह का भाव बताता है कि जातक किस बारे में सोचता है: ज़मीन, सुख-आराम, वाहन, बेटे या विद्या।
मार्तंडेतातबंधोरथसुतनवमद्यूनगेदानवेज्ये यात्राचिंतानराणामथनवमसुतेपुत्रजावासवेज्ये ॥
सूर्य, शुक्र या गुरु पिता, यात्रा या बेटों के विचार दिखाते हैं। कमज़ोर दसवें भाव का स्वामी काम को नुकसान पहुँचा सकता है।
लाभेकेंद्रेत्रिकोणेतनुनिधनभवस्थानगाःसंस्थिताश्चेद्दीर्घायुःपापखेटाःपणफरहिबुकत्रिस्थितामध्यमायुः ॥
मुख्य स्वामी अच्छे भावों में हों तो लंबी आयु, बीच के भावों में हों तो मध्यम आयु, गिरते भावों में हों तो कम आयु मिलती है।