हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
इत्यादिबहूनि वचांसि राशिराहित्यप्रतिपादकानि संति ॥
ये और बहुत से दूसरे वचन सिखाते हैं कि राशियाँ छोड़ दी जाती हैं।
सरल अर्थ: कई ग्रंथ एक मत हैं: राशियाँ छोड़ दें।
यादवेन तु किं मूलमंगीकृत्य राश्यादिग्रहदशानयनमभाणि तदभिप्रायं वयन्न जानीमः ॥ अथ च तथाहीत्यादिपद्येन त्वया युक्तिरुक्ता सा चिंत्या न हि वाचनिकेऽर्थे युक्तिः प्रभवेत् ॥
यादव के बारे में बलभद्र: उनकी विधि के पीछे कोई ग्रंथ नहीं है। तर्क ग्रंथ की बात को नहीं काट सकता।
पूर्वोक्तवाक्येषु स्वल्यांशग्रहक्रमेण दशानयनाभिधानात् ॥ अथ च लग्नादित्योडुपानामधिकबलवतस्स्याद्दशाघाततोन्येति जातकपद्धतौ श्रीपत्युक्तेर्लग्नात् द्वादशस्थस्य सूर्यचंद्रमसोरन्यतरस्य बलिष्ठस्यादौ दशाफलदा भवेन्न वेति संदेहः कस्यापि मनसि न जागर्तितराम् ॥
श्रीपति का नियम: लग्न, सूर्य और चंद्रमा में जो सबसे बलवान है, वह जहाँ भी हो पहली अवधि देता है। इसमें किसी को संदेह नहीं।
तद्वद्यत्किञ्चिद्भावस्थो ग्रहोल्पांशः शुभमशुभस्वफलं दातुं समर्थ एव॥
सबसे कम अंश: कम अंश वाला ग्रह किसी भी भाव से अपने अच्छे या बुरे फल दे सकता है।