हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
वर्षतंत्रेपि ॥शुद्धांशसाम्ये बलिनो दशाद्या बलस्य साम्येल्पगतेस्तु पूर्वा ॥
यही श्लोक: Tajika Nilakanthi 4.4
वर्षतंत्र में भी: यही श्लोक ताजिक नीलकंठी 4.4 में है; उसका हिंदी अर्थ वहाँ दिया है।
सरल अर्थ: ताजिक नीलकंठी 4.4 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
अत्र शुद्धांशानाम्पात्यांशानां साम्येऽधिकबलग्रहस्याद्यदशा नैतद्युक्तम् ॥ शुद्धांशसाम्ये यतो दशाक्रमज्ञानंहीनांशक्रमेणोक्तम्॥अत्र हीनांशसाम्याभावे पात्यांशसाम्याभावे पात्यांशसाम्यं भवति॥
'शुद्ध किए अंश' का अर्थ: बचे अंश नहीं। बचे अंश बराबर हों तो भी कम अंश का क्रम नहीं बदलता।
उदाहरणम् ॥ तत्र हीनांशा ग्रहाः पात्यांशाश्च लिख्यन्ते ॥
बराबर बचे अंशों का उदाहरण: आगे ग्रहों की एक तालिका है।
चं | सू | बु | शु | श
उदाहरण तालिका: चंद्रमा, सूर्य, बुध, शुक्र और शनि। चंद्रमा को छोड़कर सबके बचे अंश बराबर हैं, 4 अंश 3 कला।