हायनरत्न 4.115

अत्र सहमस्य सहमाधीशस्य च ग्रहाणां शुभाशुभं वा फलमविकलं स्यात् । निर्बलत्वे न्यूनं स्यादिति ज्ञेयम् ॥

सहम और उसका स्वामी बलवान हों तो सहम पूरा फल देता है, कमज़ोर हों तो कम।

अथात्र किञ्चिद्विशेषविचारः ॥ एतानि सहमानि देवदत्तादेः शुभाशुभफलजिज्ञासार्थमभिहितानि तत्र यस्य जन्मपत्रमस्ति तस्य तावत् सहमविचारो भवति ॥ अथेदानीं तदीयभ्रातुर्यदि जन्मपत्राभावस्तदा तदीयपत्नीभाग्यलाभराज्यसहमानि चिकीर्षितानि सन्ति एवं पत्न्यादीनां भ्रात्रादिसहमानि चिकीर्षितानि सन्ति कथं तेषान्निष्पत्तिरिति चेदुच्यते ॥

जिस रिश्तेदार की कुंडली नहीं है, उसके सहम कैसे बनाएँ।

यस्य भावस्य शुभाशुभफलजिज्ञासाभीष्टा स एव भावो लग्नं कल्प्यस्सूर्य्यादिग्रहास्तु यथास्थिता एव मन्तव्यास्तत्र सूर्योनचन्द्रान्वितमह्निलग्नमित्याद्युक्तप्रकारेण पुण्यादिसहमं साध्यं यतः पुनर्भ्रात्रादेः प्रसूतिसहमानयने षष्ठभावादियोगश्चिकीर्षितस्तत्र भ्रात्रादिभावाद्यत्षष्ट्यादिभावस्तं क्षिपेदिति ॥