हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 3 · सोलह ताजिक योग
षोडशयोगाध्यायः
अथमध्यमोत्तमकम्बूललक्षणम् ॥स्वहद्दादिगतश्चन्द्रस्स्वभोच्चस्थेत्थशालकृत् ॥मध्यमोत्तममेतच्च पूर्वस्मान्न विशिष्यते ॥
अब मध्यम-उत्तम कंबूल (इत्थशाल को चंद्रमा का सहारा) का लक्षण। चंद्रमा अपने हद्दा (राशि में ग्रह का अपना छोटा भाग) या ऐसे किसी भाग में है। वह अपनी राशि या उच्च (ऊँचा बिंदु) में खड़े स्वामियों के साथ इत्थशाल (ग्रहों का पूरी दृष्टि की ओर बढ़ना) बनाता है। यह मध्यम-उत्तम पिछले भेद से बेहतर नहीं है।
सरल अर्थ: मध्यम-उत्तम कंबूल: चंद्रमा अपने छोटे भाग में है और अपनी या उच्च राशि के स्वामियों से जुड़ता है।
पूर्वस्मादुत्तममध्यमकम्बूलात् ॥
मध्यम-उत्तम उत्तम-मध्यम से अलग नहीं है।
उदाहरणम् ॥
मध्यम-उत्तम कंबूल का उदाहरण, भाग 1: तुला लग्न, शुक्र तुला में 17 पर, मंगल मेष में 18 पर।
स्वनवांशगतश्चन्द्रो मेषर्क्षे द्वादशांशकः ॥
मध्यम-उत्तम कंबूल का उदाहरण, भाग 2: चंद्रमा मेष में 12 पर, अपने नवांश में।