हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
तृतीयम्मित्रशत्रुरूपमैत्रीचक्रमुक्तं तत्रैव ॥इष्टानिष्टेक्षकौ खेटौ नेक्षकौ च शुभाशुभम् ॥यद्वा मित्ररिपू ज्ञेयौ स्वदृङ्मानानुमानत इति ॥
तीसरी तरह, केवल मित्र और शत्रु वाला मैत्री चक्र (मित्रता का चक्र), उसी ग्रंथ में बताया गया है। जो ग्रह चाही हुई दृष्टि या अनचाही दृष्टि से देखते हैं, और जो ग्रह नहीं देखते: अच्छे और बुरे। या मित्र और शत्रु को उनकी अपनी दृष्टि के माप से अनुमान लगाकर जानना चाहिए।
सरल अर्थ: केवल दृष्टि से मित्र और शत्रु: चाही दृष्टि, अनचाही दृष्टि, कोई दृष्टि नहीं। या उनकी अपनी दृष्टि के माप से जाँचिए।
मित्रामित्रंसूर्यादीनाम्
स्थायी मित्र और शत्रुओं की तालिका: जैसे सूर्य के मित्र चंद्रमा, मंगल और गुरु हैं, और शत्रु शुक्र और शनि।
चतुर्थं नियतमित्रशत्रुरूपन्द्विविधम्मैत्रीचक्रमुक्तन्ताजिकसारे ॥
स्थायी मित्र, सूर्य से शनि तक सात समूहों में गिनाए गए। शनि, बुध और शुक्र सूर्य के शत्रु हैं।
एषां सर्वेषाञ्चक्राणां यथासम्प्रदायंव्यवस्थाद्रष्टव्येति ॥ मैत्रीचक्रप्रयोजनंवक्ष्यमाणपञ्चवर्गीबले ज्ञेयम् ॥ तदग्रे सर्वम्प्रकटीभविष्यति ॥
परंपरा जो मित्रता की योजना बताए वही लीजिए। उनका उपयोग आगे बताए जाने वाले पाँच भागों वाले बल में आता है।