हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 1 · ग्रह, राशि और वर्ष प्रवेश
ग्रहराशिस्वरूपवर्षप्रवेशाद्यानयनाधिकारः
एवं वर्षध्रुवकवशात्ताजिककर्तृभिरनेकप्रकाराअभिहितास्तेप्रयोजनाभावाद्ग्रंथबाहुल्यभयाच्च न लिख्यंते॥
इस तरह ताजिक के लेखकों ने वर्ष के ध्रुव (हर वर्ष का स्थिर अंक) पर टिकी बहुत-सी रीतियाँ दी हैं। यहाँ उनका कोई काम नहीं। ग्रंथ भी बहुत लंबा हो जाएगा। इसलिए वे नहीं लिखी गईं।
सरल अर्थ: दूसरी रीतियाँ: बहुत हैं, पर ज़रूरी न होने से छोड़ दी गई हैं।
अथात्ररात्रिजन्मनीष्टकालयोगे विशेषउक्तस्ताजिकालंकारे ॥
रात का जन्म: बीते वार में दिन की लंबाई और बीता हुआ रात का समय जोड़ो।
यद्वारात्रिजन्मनि वर्षसंघोत्थघटीषुरात्रिगतघटिकायोज्यास्तत्र वर्षलग्नस्पष्टीकरणं सषट्कसूर्यात्कर्तव्यं यतो गतघटिकाः सूर्यास्ताद्याताइति अथवा वर्षसंघोत्थघट्याद्यभिष्टकालं प्रकल्प्य सजन्मलग्नं रविं प्रकल्प्य यल्लग्नं तद्वर्षप्रवेशलग्नं भवति ॥
रात के जन्म की और रीतियाँ: रात का समय सूर्यास्त से गिनो और सूर्य में छह राशियाँ जोड़ो। या समय जन्म लग्न से गिनो।
एवं सकलगणकसार्वभौमश्रीमद्रामदैवज्ञाप्तविधैर्मादृशैरनेके विशेषाः कर्तुं शक्यंते परंतु विस्तरभयादनुयोगः ॥
और सुधार: संभव हैं, पर ग्रंथ लंबा न हो इसलिए छोड़े गए।