मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 4 · विवाह
विवाहप्रकरणम्
मित्राण्यर्ककुजेंदवोऽथ भृगुजस्यारी रवींदू हितौ मंदज्ञौ च शनेः कुजेंदुरवयो नेष्टाः सितज्ञौ हितौ । पूर्वार्द्रांतककोत्तरं नरि सुरेऽर्कांत्यादितीज्यानिलेंदुश्रुत्यश्विनि मित्रमन्यदसुरे दैत्यैर्नृणां स्यान्मृतिः ॥ ५ ॥
गुरु के मित्र सूर्य, मंगल और चंद्रमा हैं। शुक्र के शत्रु सूर्य और चंद्रमा हैं। शनि और बुध उसके मित्र हैं। शनि के लिए मंगल, चंद्रमा और सूर्य अच्छे नहीं हैं। शुक्र और बुध उसके मित्र हैं। गण (स्वभाव का समूह), मनुष्य: तीनों पूर्वा पूर्वा फाल्गुनी, पूर्वाषाढ़ा, पूर्वा भाद्रपद। साथ ही आर्द्रा, भरणी और रोहिणी। साथ ही तीनों उत्तरा उत्तरा फाल्गुनी, उत्तराषाढ़ा, उत्तरा भाद्रपद। देव: हस्त, रेवती, पुनर्वसु, पुष्य, स्वाति, मृगशिरा, श्रवण, अश्विनी और अनुराधा। बाकी दैत्य हैं। श्लोक कहता है कि दैत्य के साथ मनुष्य की मृत्यु हो सकती है।
सरल अर्थ: गुरु, शुक्र और शनि के मित्र और शत्रु, और देव, मनुष्य और दैत्य गण के नक्षत्र।
स्यादेवासुरयोः कलिर्नृसुरयोर्मध्यं स्वयोः सौहृदं नैस्व्यं द्विव्ययके षडष्टसु विपद्वैपुत्र्यमर्थांकके । शेषेऽर्था विविधा विभैकचरणे भिन्नर्क्षराश्यैककं भिन्नांघ्र्येकभमेतयोर्गणखगौ नाडीनृदूरं च न ॥ ६ ॥
गण और भकूट के फल: 2-12, 6-8 और 5-9 बुरे हैं। एक नक्षत्र वाले मेल में कुछ दोष नहीं गिने जाते।
षट्काष्टे समभं च षष्ठसहितं चेच्छोभनं स्यात्समं भं द्विर्द्वादशके द्वितीयसहितं श्रेष्ठं स्त्रियायुग्घरिः । मूलेंद्रार्कभपाश्यजैकचरणादित्यार्यमेशाश्विभैर्याम्येंद्रीज्यभमित्रभाग्यवसुभत्वाष्ट्रांब्वहिर्बुध्न्यभैः ॥ ७ ॥
6-8 और 2-12 के कुछ राशि जोड़े सम राशि होने पर अच्छे हैं। तीन में से दो नाडियों के नक्षत्र दिए हैं।
अन्यैर्नाड्य इहैकनाडिनवके स्यातां द्विभे चेन्मृतिर्गोदादक्षिणतः क्वचिन्नृपमुखे पार्श्वैकनाडी हिता । मैत्र्याद्द्विव्ययमर्थनंदमपि सत्षट्काष्टकं वश्यतः षड्भिः स्त्री नृगणा वरोऽस्रपगणः सत्कूटमैत्र्योस्तदा ॥ ८ ॥
वर और वधू की नाडी एक हो तो इसे मृत्यु लाने वाला कहा गया है। कुछ क्षेत्रों और मित्र स्वामियों में छूट है।