मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 4 · विवाह
विवाहप्रकरणम्
एकेशोभयमित्रयोः शरमिता अर्धं समारातिके चत्वारः सममित्रके रिपुहिते भूमिद्व्युदासे त्रयः । नादेवो मनुजा वधूरिह रसास्तद्वैपरीत्ये शराः षट्साम्येऽस्रपपूरुषः सुरवधूरत्रैककोऽन्यत्र खम् ॥ ११ ॥
ग्रह स्वामी: एक ही स्वामी हो या दोनों मित्र हों तो 5। सम और शत्रु हों तो आधा। सम और मित्र हों तो 4। शत्रु और मित्र हों तो 1। दोनों सम हों तो 3। गण (स्वभाव का समूह): अगर पुरुष देव और वधू मनुष्य हो तो 6। उलटा हो तो 5। एक ही गण हो तो 6। दैत्य पुरुष और देव स्त्री हो तो 1। बाकी सब में 0।
सरल अर्थ: राशि स्वामियों की मित्रता और देव, मनुष्य और दैत्य गण के अंक।
दुष्कूटे यदि योनिमैत्रमबलादूरं तदांभोधयो नोचेत्खं त्वनयोर्यदैकमिह भूर्भांघ्र्यैक्यके खंगुणः । सत्कूटे वरदूरता भरिपुता षड् भिन्नराश्यैकभे पंचान्यत्र सुकूटके च गिरयोऽथो नाडिभेदे गजाः ॥ १२ ॥
भकूट के अंक, ज़्यादा से ज़्यादा 7, और नाडी अलग हों तो 8 अंक।
स्त्रीणामष्टमवर्षतस्त्रिषु नृणां तीर्णव्रतानामयुक्ष्वब्देष्वत्र च राधमाघयुगयोर्मार्गे विवाहः शुभः । ज्येष्ठं पूर्वजयोस्त्यजेद्धिमरुचिं ज्ञेज्योनखेटान्वितं यन्मासादिजनुर्भवं प्रथमके गर्भे त्यजेन्नानुजे ॥ १३ ॥
लड़कियों का विवाह 8वें से 10वें वर्ष में, पुरुषों का विषम वर्ष में। पहले जन्मे बच्चे ज्येष्ठ और अपना जन्म महीना टालें।
मूलांत्यार्कमघास्थिरेंद्रनिलयुङ्मैत्रं विवाहे शुभं पापत्यक्तमनिंदुभुक्खलयुतं भोग्यं च विद्धं च भम् । विश्वेंद्वोर्यममित्रयोर्द्विकभयोः पैत्र्यर्क्षहर्योर्मिथोंऽत्यार्यम्णोः पुनरस्रयोर्वरुणभस्वात्योरुभाहस्तयोः ॥ १४ ॥
विवाह के शुभ नक्षत्र, टालने वाले नक्षत्र और एक-दूसरे को रोकने वाले नक्षत्रों के जोड़े।