हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 8 · मास कुंडली और मासिक फल
मासप्रवेशादिविचाराध्यायः
ततो ग्रहाणां मैत्रीचक्रं लेख्यम् ॥ ततः पंचवर्गीबलानि द्वादशवर्गिका लेख्या ॥ ततो ग्रहाणां स्थानदिक्कालनिसर्गचेष्टा दृग्बलानि इष्टकष्टसहितानि लेख्यानि ततो भावबलं लेख्यं ततो वर्षेशनिर्णयं तत्फलं च मुन्थाफलं लेख्यम् ॥
फिर ग्रहों का मैत्री चक्र (मित्रता चक्र) लिखना चाहिए। फिर पंचवर्गी (पाँच भागों वाला बल) और द्वादशवर्गी (बारह भागों वाला विभाजन) लिखने चाहिए। फिर ग्रहों के बल लिखने चाहिए। ये स्थान, दिशा, समय, प्रकृति, चेष्टा (गति से मिलने वाला बल) और दृष्टि के हैं। वे इष्ट (अच्छा बल) और कष्ट (बुरा बल) के साथ आते हैं। फिर भाव का बल लिखना चाहिए। फिर वर्षेश (वर्ष का स्वामी) का चुनाव और उसका फल लिखना चाहिए। मुंथा (हर साल एक राशि आगे बढ़ने वाला बिंदु) का फल भी।
सरल अर्थ: वर्षपत्री लिखना: मित्रता, बल, भाव का बल, वर्षेश और उसका फल, और मुंथा का फल।
ततः सहमानि सहमकुण्डलिका लेख्या ततोरिष्टारिष्टभंगोराजयोगराजयोगभंगौ च लेख्यौ ॥ततस्तन्वादिद्वादशभावविचाराद्ग्रहाणां भावफलानि भावविचारादेव यथाभावस्थानि सहमफलानि लेख्यानि॥
वर्षपत्री लिखना: सहम, हानि और उसका भंग, राज योग, भाव के फल और सहम के फल।
ततो वर्षप्रवेशे दशाविषयविभागेनागतादशा तत्प्रवेशाःकश्चिल्लेख्यः॥ततो दशाफलानि लेख्यानि॥ततो दशामध्ये तदंतर्द्दशाः फलसहिता लेख्याः ॥
वर्षपत्री लिखना: वर्ष प्रवेश पर चल रही दशा, उसके फल, और फलों के साथ उप-अवधियाँ।
ततो द्वादशमासप्रवेशमासकुंडलिकास्पष्टा ग्रहा द्वादशभावसहिताः मासेश्वरनिर्णयमासे सफलमासदशाः फलसहिता लेख्याः ॥
वर्षपत्री लिखना: बारह मास, उनकी कुंडलियाँ, मास के स्वामी और फलों के साथ मास की दशाएँ।