हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
सवीर्येचंद्रराशीशे बलरामाह्वया मता ॥सर्वे न भोगाः प्रेक्षन्ते तनुभावदशा तदा ॥५॥
जब चंद्रमा की राशि का स्वामी बलवान हो, तब बलराम की दशा मानी जाती है। जब ग्रह लग्न (उदय राशि) को न देखें, तब लग्न से भाव दशा (ग्रह का समय) लें।
सरल अर्थ: चंद्रमा की राशि का स्वामी बलवान हो तो बलराम की दशा लें। कोई ग्रह लग्न को न देखे तो भाव दशा लें।
तत्र वर्षे सर्वापेक्षया हीनांशग्रहस्य सबलत्वे तदाहीनांशदशा विधेया ॥१॥ सर्वग्रहैर्दृष्टे लग्ने तसीरदशा ॥ २ ॥ लग्नस्य सबलत्वे भावतसीरदशा ॥३॥
दशा पद्धति चुनना (1-3): सबसे कम अंश वाला ग्रह बलवान हो, सब ग्रह लग्न को देखें, या लग्न बलवान हो।
वर्षप्रवेशसमये कालहोरेशस्य सबलत्वे कालहोरादशा ॥ ४ ॥ वर्षप्रवेशलग्नहद्देश्वरस्य सबलत्वे हद्दा दशा ॥ ५ ॥ चंद्रस्य सबलत्वे निसर्गदशा ॥ ६ ॥
दशा पद्धति चुनना (4-6): घंटे का स्वामी बलवान हो, हद्दा स्वामी बलवान हो, या चंद्रमा बलवान हो।
वर्षे जन्मराशीश्वरस्य सबलत्वे गौरीमता दशा मुद्दाख्या ॥ ७ ॥ वर्षे चंद्रराशीश्वरस्य सबलत्वे बलराममता दशा विधेया ॥ ८ ॥ सर्वेषाम्बलसाम्ये बलापेक्षया रहिता तसीरदशा कर्तव्या ॥ ९ ॥ लग्नोपरि सर्वग्रहाणां दृष्ट्यभावे भावदशा कर्तव्येति तत्त्वम् ॥ १० ॥
दशा पद्धति चुनना (): जन्म राशि का स्वामी, चंद्रमा की राशि का स्वामी। या बराबर बल, या लग्न को कोई ग्रह न देखे।