हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 3 · सोलह ताजिक योग
षोडशयोगाध्यायः
अत्रोदाहरणमाह स एव ।मीने विलग्ने गुरुरर्कभागः स्त्रियाम्बुधो नेत्रलवोनदृष्टिः ॥तयोश्च मध्येऽद्रि ७ लवः कुलीरे चंद्रस्तदान्येन सखेंगनाप्तिरिति॥
यहाँ यादव खुद एक उदाहरण देते हैं। मीन लग्न (उदय राशि) है। गुरु बारह अंश पर है। बुध कन्या में है, अपनी दृष्टि में दो अंश कम। दोनों के बीच चंद्रमा कर्क में सात अंश पर है। तब, हे मित्र, पत्नी दूसरे के ज़रिए मिलती है।
सरल अर्थ: नक्त का उदाहरण: गुरु लग्न में 12 पर, बुध सातवें भाव में, चंद्रमा उनके बीच कर्क में। पत्नी दूसरे के ज़रिए मिलती है।
इति नक्तयोगः॥अथ यमयायोगः॥तत्र यमयायोगलक्षणमुक्तं ताजिकभूषणे ॥
यमया: एक धीमा ग्रह ऐसे दो ग्रहों को देखता है जो एक-दूसरे को नहीं देखते। वह तेज़ से प्रकाश लेकर धीमे को देता है।
अयमर्थः । परस्परालोकनवर्जितं खेटद्वयं लग्नेशकार्येशाभिधं तृतीयो मंदग्रहः स्वदीप्तांशैर्लग्नाधीशकार्याधीशौ स्थानदृष्ट्या पश्यन् पुनरुभयोर्मध्ये शीघ्रतेजो नीत्वा मंदगाय दत्ते यमयाख्यो योगः स्यात् ॥
यमया: लग्न का स्वामी और काम का स्वामी एक-दूसरे को नहीं देखते। धीमा तीसरा ग्रह तेज़ से प्रकाश धीमे तक पहुँचाता है।
अत्रोदाहरणं संज्ञातन्त्रे ॥
यमया का उदाहरण: शुक्र मेष में 16 पर, चंद्रमा वृष में 6 पर, दोनों के बीच दृष्टि नहीं। गुरु धीमा तीसरा ग्रह है।