दैवज्ञ वल्लभा · वराहमिहिर (परंपरा अनुसार)
अध्याय 10
मनोमुष्टिचिन्ताध्यायः
मीनकर्कवृषचापतौलिभिश्चन्द्रशुक्रगुरुभिर्युतेक्षितैः ।जीवमाहुरिति मिश्रितं धनं मिश्रितग्रहयुतेक्षणात्तथा ॥ १३ ॥
लग्न (उदय राशि) मीन, कर्क, वृष, धनु या तुला हो और उसमें चंद्रमा, शुक्र और गुरु बैठे हों या उसे देखें। तब मन की बात किसी जीव के बारे में है। मिले-जुले ग्रह उसमें बैठे हों या उसे देखें, तो मिली-जुली चीज़ बताते हैं।
सरल अर्थ: इन राशियों के साथ चंद्रमा, शुक्र और गुरु जीव बताते हैं। मिले-जुले ग्रह मिली-जुली चीज़ बताते हैं।
विद्याद्ग्रहे तु विषमे किल धातुमूल जीवान् समे तु विपरीतमिदं विचिन्त्यम् ।
विषम राशि में क्रम धातु, पौधा, जीव है। सम राशि में उल्टा है।
बलिनौ भास्करभौमौ धातुकरौ संस्थितौ प्रश्ने ।
सूर्य और मंगल धातु बताते हैं। शनि और बुध पौधे। चंद्रमा, गुरु और शुक्र जीव।
मेषे सिंहे वृश्चिके वा विलग्ने भौमार्काभ्यामन्विते वीक्षिते वा ।
मंगल और सूर्य धातु बताते हैं। शनि और बुध पौधा बताते हैं।