मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 4 · विवाह
विवाहप्रकरणम्
षण्मासं ग्रहणोडुचंद्रतनुगं विद्धर्क्षजन्मर्क्षके त्याज्ये जन्मभलग्नके तनुगते सूर्यान्मनूडु त्यजेत् । त्याज्याः संक्रमणे रवींदुकुजसौम्यानां रदद्व्यंकदृङ्नाड्योऽब्ध्यष्ट गुरोः शनेः खतिथयः शुक्रस्य षण्णाडिकाः ॥ १७ ॥
छह महीने तक ग्रहण वाले नक्षत्र को टालें, और तब की चंद्र राशि और लग्न (उदय राशि) को भी। वेध लगे नक्षत्र को और जन्म नक्षत्र को टालें। जन्म की राशि और जन्म लग्न को लग्न के रूप में उगते हुए टालें। सूर्य के नक्षत्र से 14वाँ नक्षत्र टालें। ग्रह के राशि में प्रवेश पर घटिका (24 मिनट की इकाई) इस तरह टालें। सूर्य 32, चंद्रमा 2, मंगल 9 और बुध 2। गुरु 84, शनि 150 और शुक्र 6।
सरल अर्थ: ग्रहण के नक्षत्र छह महीने तक, जन्म नक्षत्र, और ग्रहों के राशि बदलने के आसपास के तय समय टालें।
षट्षष्टिर्ऋतुसंधितस्तिथिभयुक्संधौ द्विनाड्यौ ग्रहात्तत्पादैर्दिवसांस्त्रिवेदषडिभान्प्रागर्धितान् संत्यजेत् । उत्पातेऽद्र्यहमुद्गमं च शिखिनो राकाष्टमीप्राग्दले विट्प्रांत्ये कृतरुद्रयोरबहुले कृष्णे निरेकेष्विह ॥ १८ ॥
ऋतु, तिथि और नक्षत्र के मिलन, ग्रहण और उत्पात के आसपास के दिन, और विष्टि टालें।
सार्पेंद्रांतिमभांततोऽब्धिघटिकं पूर्णांततोऽब्ध्यर्धकं कीटांत्यालिविरामतः कुघटिकं गंडांतमूर्ध्वाधरम् । सावैशूव्यहगाख्ययोगविरतौ भं तत्र चंडायुधं दुर्योगे दिनभाच्च साभिजिदयुग्भेऽर्कस्तदैकार्गलः ॥ १९ ॥
कुछ नक्षत्रों, तिथियों और राशियों के अंत के मिलन टालें, और बुरे योगों के दो दोष।
सूर्याद्यामदलं दिवैव निगमाद्र्यश्वीषु नागत्रिषट्संख्याकं कुलिकं दिवेंद्ररविदिङ्नागर्तुवेदद्विकम् । व्येकं तन्निशि षोडशांशमपरे तिथ्यंशमुज्झंति तैः कालं कंटकमैनिघंटममरेज्यज्ञास्फुजिद्भ्यः क्रमात् ॥ २० ॥
हर वार में दिन और रात के बुरे भाग, और इसी तरह गिने तीन और बुरे समय।