मुहूर्तमार्तण्ड · नारायण दैवज्ञ कृत
अध्याय 1 · बचने के समय
त्याज्यप्रकरणम्
लत्ता पंचकपापवर्गमशुभं चंद्रं दशारिष्टकं जन्मेशेज्यसितास्तमंगशशिनोः क्रूरोद्भवां कर्तरीम् । रिष्टं गोचरसंभवं ग्रहजनिप्रांतोद्भवं सूतकं दुश्चिह्नानि मनोविभंगमपि च व्याधिं शुभे संत्यजेत् ॥ ४ ॥
साथ ही लत्ता (लात दोष) और पंचक (पाँच नक्षत्रों का दोष) टालें। बुरे ग्रह का वर्ग (राशि का भाग)। बुरा चंद्रमा। वह दशा (ग्रह का समय) जो परेशानी लाए। गुरु, शुक्र या जन्म राशि का स्वामी सूर्य की किरणों में अस्त हो। लग्न (उदय राशि) या चंद्रमा पर बुरे ग्रहों से बनी कर्तरी (कैंची दोष)। गोचर (राशि में ग्रह का गोचर) से आई परेशानी। ग्रहण, जन्म या मृत्यु से आया सूतक। बुरे संकेत। मन का न मानना। बीमारी। शुभ काम में इन सबको छोड़ दें।
सरल अर्थ: बुरा चंद्रमा, बुरी दशा, अस्त गुरु या शुक्र, सूतक, बुरे संकेत, मन का न मानना और बीमारी टालें।
शास्त्रीय मत, चिकित्सा सलाह नहीं।
यामार्धं कुलिकं दिनर्द्धिमवमं पूर्वं दलं पारिघं विष्टिं वैधृतिपातसंक्रमगणं गडांतमेकार्गलम् । कृष्णानंगचतुर्दिनं रविशशिक्रांत्योः समत्वं खलां होरां रात्रिदिनार्धके क्षयदिनं पित्रोर्जनन्यार्तवम् ॥ २ ॥
दिन के बुरे भाग, पंचांग के बुरे दिन, माता-पिता की मृत्यु का दिन और माँ का मासिक धर्म टालें।
मासाद्यं जनिसंभवं ग्रहणभं चंडायुधं दुःक्षणं ज्येष्ठं पूर्वभवस्य पापयुगितैष्यर्क्षाणि विद्धं च भम् । ऊनाख्याधिकमासकौ युतिषु विव्याशूवगंडातिषु त्र्यंकार्थांकरसर्तुपूर्वघटिका भानां विषाख्या घटीः ॥ ३ ॥
जन्म का महीना, ग्रहण के नक्षत्र, बुरे ग्रहों से छुए नक्षत्र, खोए और अधिक महीने और विष वाले समय टालें।
नो कुर्याद्रविभादगेंद्रधृतितो युग्मेषु पंचाशयोः स्वर्गात्पंचसु शोभनानि तनुयादेषूग्रशस्त्रादिकम् । मासर्त्वायनवारयोगतिथिभादीनां च सिद्धाभिधा ज्ञातव्याः पुनरुक्तिरस्ति कुहचित्सा तत्स्मृतिप्राप्तये ॥ ५ ॥
सूर्य के नक्षत्र से गिने कुछ नक्षत्र शुभ काम के लिए बुरे हैं, लेकिन उग्र काम के लिए ठीक हैं।