हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 8 · मास कुंडली और मासिक फल
मासप्रवेशादिविचाराध्यायः
चतुर्थे भोजने दौस्थ्यं पुत्रपीडा तु पंचमे ॥शत्रुनाशो रिपुस्थे स्याद्यत्ने तुष्टिर्न कुत्रचित् ॥
चौथे में भोजन की परेशानी। पाँचवें में पुत्रों को हानि। छठे में शत्रुओं का नाश हो सकता है। प्रयास में कहीं संतोष नहीं मिलता।
सरल अर्थ: सूर्य का नवांश, चौथा से सातवाँ: भोजन की परेशानी, पुत्रों को हानि, शत्रु हारते हैं। मेहनत से संतोष नहीं मिलता।
अष्टमे व्याधिराधिश्च धर्महानिस्तु धर्मगे ॥
सूर्य का नवांश, आठवाँ से बारहवाँ: बीमारी और चिंता, कर्तव्य में हानि, दसवें में पद। ग्यारहवें में लाभ, बारहवें में खर्च और राजा से दंड।
अत्र लग्नस्थेर्के प्रतापकरणं पापदृष्टे द्वेषकरणं दुर्वाच्यं कठिनवक्ता भोजनावसरे दौस्थं कलिः सप्तमेन तुष्टयः बंधनपीडादिसंभवकरणं वा दशमे राज्यसुखं प्रभुगौरवं वा एकादशे अल्पलाभः द्वादशे राज्यदंडकली ॥ इति विशेषः ॥ इत्यर्कः ॥
भावों में सूर्य, बलभद्र के नोट: लग्न में तेज, बुरे ग्रह की दृष्टि हो तो नफ़रत और कठोर शब्द। ग्यारहवें में लाभ, बारहवें में शासक से परेशानी।
उच्चगे स्वगृहे चंद्रे देहपुष्टिर्विलग्नगे ॥
चंद्रमा का नवांश, पहला और दूसरा: लग्न में बलवान हो तो शरीर पुष्ट, नहीं तो बुरे फल। दूसरे भाव में अच्छी दृष्टि हो तो धन।