हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
अथ शुभाशुभसूचकांतर्दशा वामनेनोक्ताः ॥चंद्रारजीवा १ बुधजीवशुक्रा २ दिवाकरेन्दू३रविजज्ञशुक्राः ४ ॥रवीन्दुशुक्रा ५ बुधजीवमन्दा६ जीवज्ञशुक्रा ७ रवितः क्रमात्स्युः ॥१॥
आगे, वामन बताते हैं कि कौन-से अंतर्दशा (उप-अवधि) के स्वामी अच्छा और कौन-से बुरा फल दिखाते हैं। 1: चंद्रमा, मंगल और गुरु। 2: बुध, गुरु और शुक्र। 3: सूर्य और चंद्रमा। 4: शनि, बुध और शुक्र। 5: सूर्य, चंद्रमा और शुक्र। 6: बुध, गुरु और शनि। 7: गुरु, बुध और शुक्र। ये दशा (ग्रह का समय) के स्वामियों के क्रम में चलते हैं, सूर्य से गिनकर।
सरल अर्थ: अच्छी उप-अवधियाँ: सूर्य की दशा में चंद्रमा, मंगल, गुरु। चंद्रमा की में बुध, गुरु, शुक्र। मंगल की में सूर्य, चंद्रमा। बुध की में शनि, बुध, शुक्र। गुरु की में सूर्य, चंद्रमा, शुक्र। शुक्र की में बुध, गुरु, शनि। शनि की में गुरु, बुध, शुक्र।
एवमंतर्दशायाश्च पाचकाः शुभदा ग्रहाः॥
अच्छी और बुरी उप-अवधियाँ: बताए गए ग्रह अच्छा फल देते हैं, बाकी बुरा; छोटी अवधियों में भी यही है।
अथगौरीमतानयनं महादेवमतेन च ॥गौरीमतदशा जन्मर्क्षमासदिनानि दिने षडंशा दशा ज्ञेया वर्षे द्वादशांशो मासः ॥ महादेवमते आर्द्रातः ॥३॥वर्षे दशादिनानि सौराणि दिनप्रवेशे दशा घटीरूपा ते च ॥
गौरी और महादेव की दशाएँ ये हैं। गौरी जन्म नक्षत्र से गिनती हैं, महादेव आर्द्रा से। महीने की दशा बारहवाँ भाग, दिन की दशा छठा भाग।
दशानयनमुक्तं मुक्तावल्याम्॥
गौरी की दशाएँ: जन्म नक्षत्र से गिनी जाती हैं, सूर्य से शुक्र तक नौ स्वामी।