हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 4 · सहम (खास बिंदु)
सहमाध्यायः
देशांतराख्यं नवमादि शोध्य धर्मेश्वरं संततमुक्तवत् स्यात् ॥ २६ ॥अहर्निशं वित्तपमर्थभावाद्विशोध्य पूर्वोक्तवदर्थसद्म ॥ २७ ॥
यही श्लोक: Tajika Nilakanthi 3.15
यही श्लोक ताजिक नीलकंठी 3.15 में है; उसका हिंदी अर्थ वहाँ दिया है।
सरल अर्थ: ताजिक नीलकंठी 3.15 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
समरसिंहोऽपि ॥
अर्थ बिंदु पर समरसिंह: दूसरे भाव के स्वामी से दूसरे भाव तक, दिन और रात में।
अयमर्थः ॥ द्वितीयाधिपात् द्वितीयं यावदर्थसहमम्भवति ॥ द्वितीयाधिपं द्वितीयभावाच्छोधयेदित्यर्थः ॥ केशवपद्धतौ ॥ यत्स्वेशात्स्वभं द्रव्यकमित्यर्थः ॥ सहमं शोध्यशोधकव्यत्ययादानीतन्तत्समरसिंहवाक्याज्ञानादेवेति ॥
अर्थ बिंदु: दूसरे भाव के स्वामी से दूसरे भाव तक गिनें, यानी दूसरा भाव घटा उसका स्वामी। बलभद्र कहते हैं कि केशव ने दोनों को आपस में बदल दिया।
सितादपास्यार्कमथान्यदाराह्वयं सदा प्राग्वदथां २८ त्यकर्म ॥
ताजिक नीलकंठी 3.16 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।