वीरसिंहावलोक · वीरसिंह कृत
अध्याय 10
अजीर्ण — कर्मविपाकः
शूद्रस्यैव तु भुक्त्वान्नमव्रतस्य द्विजस्य च ।शूलव्याधिर्भवेन्नित्यमजीर्णामयपीडितः ॥
शूद्र (पुरानी समाज-व्यवस्था में श्रमिक जाति का व्यक्ति) का अन्न हमेशा पेट में शूल (मरोड़ वाला दर्द) ला सकता है। वही उसे भी हो सकता है जिसने व्रत न रखने वाले द्विज का अन्न खाया हो। अजीर्ण (बदहज़मी) उसे सताता है।
शास्त्रीय मत, चिकित्सा सलाह नहीं।
तत्रोपवासत्रयं कुर्यात् । शुद्धरजतपलत्रयसंमिश्रमन्नं श्रोत्रियाय कुटुंबिने दद्यात् ।
यहाँ वह तीन दिन उपवास करे। वह तीन पल (लगभग 48 ग्राम का तौल) शुद्ध चाँदी मिला पका अन्न दे। वह उसे वेद जानने वाले, परिवार वाले ब्राह्मण को दे।
प्रकारान्तरेणापि गोमां सखादको मन्दज्वराग्निर्भवति ॥ अग्निसूक्तं जपेन्नित्यं श्रीसूक्तं च विचक्षणः । इति वृद्धपराशरवचनात् ।
दूसरे ढंग से भी: जिसने गोमांस खाया हो, उसकी पाचन की अग्नि कमज़ोर हो सकती है और उसे हल्का बुखार हो सकता है। समझदार व्यक्ति हमेशा अग्निसूक्त (वैदिक…
प्रकारान्तरमपि । यःपुनः कारणमन्तरेण गरं दत्वा प्रमादयति स मन्दाग्निर्मृतकल्पोजायते अतो रुद्रसूक्तेन चरुघृताभ्यामष्टोत्तरायुतं जुहुयात् ।
दूसरा ढंग: किसी ने बिना कारण किसी को गर (दवा या विष) देकर उसकी बुद्धि कुंद कर दी हो। वह कमज़ोर पाचन की अग्नि के साथ जन्म ले सकता है। वह लगभग मरे हुए…