उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
॥ शिव उवाच ॥मध्यदेशे महादेवि ब्राह्मणो वेदपारगः ॥जयदेवाभिधो विप्रो विख्यातश्चातिशीलवान् ॥ १ ॥
शिव ने कहा: हे महादेवी, मध्य देश में वेदों का जानकार एक ब्राह्मण रहता था। उसका नाम जयदेव था। वह प्रसिद्ध था और बहुत अच्छे स्वभाव का था।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
तस्य भार्या शीलवती सुशीला शीलरूपिणी ॥तस्याः पुत्रत्रयं जातं गुणज्ञं वेदपारगम् ॥ २ ॥
उसकी पत्नी भली, दयालु और मानो सदाचार की मूर्ति थी। उससे तीन पुत्र हुए, गुणी और वेदों के जानकार।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
पुत्राः सर्वे गुणज्ञाश्च वेदवेदाङ्गपारगाः ॥ज्येष्ठपुत्रस्य चोद्वाहे स्वसा तस्य समागता ॥ ३ ॥
सभी पुत्र गुणी थे और वेद तथा उनके अंगों के जानकार थे। बड़े पुत्र के विवाह में उसकी बहन आई।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
भगिन्याश्चादरं कृत्वा बहुमानेन पार्वति ॥विवाहे च समाप्ते तु ज्ञातयः स्वेषु वेश्मसु ॥ ४ ॥
हे पार्वती, उसने बहन का बड़े आदर और सम्मान से स्वागत किया। विवाह पूरा होने पर रिश्तेदार अपने-अपने घर चले गए।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
गताः सर्वे विशालाक्ष्ययाचयद्भगिनी च सा ॥ताटङ्कं स्वर्णरत्नाढ्यं भ्रातृपत्नी प्रकोपिता ॥ ५ ॥
हे बड़ी आँखों वाली, सब चले गए। तब उस बहन ने सोने और रत्नों से भरा एक कर्णफूल माँगा। भाई की पत्नी गुस्से से भड़क उठी।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
श्रुत्वेर्ष्यया सवत्सा तु तदा याता स्ववेश्मनि ॥स्त्रीस्वभावाच्च देवेशि मृता सा भगिनी गृहे ॥ ६ ॥
यह सुनकर बहन को जलन और कड़वाहट हुई। वह अपने बच्चे को लेकर तब अपने घर चली गई। हे देवी, स्त्री-स्वभाव के कारण वह बहन घर में मर गई।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
तदुद्देशेन देवेशि शरीरं निशि सात्यजत् ॥ततो बहुदिने याते तस्य मृत्युरभूत्तदा ॥ ७ ॥
हे देवी, उसी कारण उसने रात में शरीर त्याग दिया। बहुत दिन बीतने पर भाई की भी मृत्यु हुई।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
पत्नी तस्य सती जाता सत्यलोकमभूत्तदा ॥वर्ष कोटित्रयं देवि सत्यलोकेऽवसत्पुनः ॥ ८ ॥
उसकी पत्नी सती (पति के साथ प्राण देने वाली स्त्री) हुई। तब वह सत्यलोक (सत्य का लोक) गई। हे देवी, वह तीन करोड़ वर्ष सत्यलोक में रही।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
मर्त्यलोके मनुष्यत्वं लब्धं पुण्यक्षये सति ॥धनधान्यसमायुक्तो विद्यावान् शास्त्रपारगः ॥ ९ ॥
जब पुण्य खत्म हुआ, तो उसे मर्त्यलोक (मनुष्यों के संसार) में मनुष्य जन्म मिला। वह धन और अनाज से भरपूर है। वह विद्वान है और शास्त्रों का पूरा जानकार है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
कृतं तेन पुरा पापं भगिन्या दारकारणात् ॥पुत्रो न जायते देवि कन्योत्पन्ना विनश्यति ॥ १० ॥
उसने पहले अपनी पत्नी के कारण अपनी बहन के साथ बुरा किया था। इसलिए हे देवी, पुत्र पैदा नहीं होता। जो बेटी पैदा होती है, वह मर जाती है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
शरीरे सततं दुःखं मध्ये तस्य प्रजायते ॥काकवन्ध्या भवेद्भार्या मृतवत्सा सुदुःखिता ॥ ११ ॥
जीवन के मध्य में उसके शरीर में लगातार कष्ट रहता है। उसकी पत्नी काकवंध्या (एक संतान के बाद बाँझ स्त्री) है। वह मृतवत्सा (जिसकी संतान जीवित न रहे) भी है और बहुत दुखी है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
अस्य शान्तिं प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं शृणु पार्वति ॥गृहवित्तषडंशेन पुण्यकार्यं च कारयेत् ॥ १२ ॥
मैं उपाय बताऊँगा। हे पार्वती, वह सब सुनो। घर और धन का छठा भाग लेकर पुण्य के काम करवाए।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
वापीकूपतडागानां जीर्णोद्धारं प्रयत्नतः ॥वाटिकां मार्गमध्ये तु सहितां शीतवारिणा ॥ १३ ॥
पुरानी बावड़ियों, कुओं और तालाबों की मरम्मत ध्यान से करवाए। रास्ते के बीच में ठंडे पानी वाला एक बगीचा बनवाए।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
गायत्रीजातवेदाभ्यां जपं वै कारयेत्ततः ॥लक्षद्वयं विशालाक्षि हवनं तद्दशांशतः ॥ १४ ॥
फिर गायत्री मंत्र से जप करवाए। जातवेदस (अग्निदेव का एक नाम) मंत्र भी लगाए। हे बड़ी आँखों वाली, दो लाख (100,000) जप करे। उसका दसवाँ भाग हवन करे।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
तर्पणं मार्जनं तद्वद्गोदानं विधिवत्ततः ॥एवं कृते वरारोहे तस्य पुत्रः प्रजायते ॥ १५ ॥
उसी तरह तर्पण (पितरों और देवताओं को जल अर्पण) और जल से मार्जन (छिड़काव) करे। फिर विधि से गोदान करे। हे सुंदरी, ऐसा करने पर उसे पुत्र का जन्म होता है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
गुणज्ञः सर्ववस्तूनां साधूनां संमतस्तथा ॥स्वर्णदानं विशालाक्षि पलपञ्चमितं तथा ॥ १६ ॥
वह सब चीज़ों का मोल जानने वाला होगा और भले लोग उसे मानेंगे। हे बड़ी आँखों वाली, पाँच पल (एक तौल) सोने का दान दे,
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
ब्राह्मणाय ततो दद्यात्पूजयेद्युवतिं ततः ॥वस्त्रालंकारसिन्दूरैर्गन्धाद्यैः सुमनोहरैः ॥ १७ ॥
किसी ब्राह्मण को। फिर एक युवती की पूजा करे, कपड़े, गहने, सिंदूर और बहुत सुंदर गंध के साथ।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
ताटङ्कैर्मुद्रिकाभिश्च गन्धमाल्यैस्तथैव च ॥सर्वं पापं क्षयं याति व्याधिनाशो भवेत् ध्रुवम् ॥१८॥
उसे कर्णफूल और अँगूठियाँ, गंध और मालाएँ दे। सारा पाप नष्ट हो जाता है और रोग निश्चित रूप से दूर होता है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
ब्राह्मणीं पार्वतीरूपां ब्राह्मणं शिवरूपिणम् ॥भोजयेद्द्विविधैश्चान्नैर्मोदकैः शतसंख्यकैः ॥ १९ ॥
एक ब्राह्मणी को पार्वती का रूप मानकर और एक ब्राह्मण को शिव का रूप मानकर भोजन कराए। दो तरह का भोजन और सौ लड्डू दे।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
काकवन्ध्या लभेत्पुत्रं मृतवत्सा च पुत्रिणी ॥कन्यकाजननी या तु पुत्रवत्यपि जायते ॥ २० ॥
काकवंध्या (एक संतान के बाद बाँझ स्त्री) को पुत्र मिलता है। मृतवत्सा (जिसकी संतान जीवित न रहे) पुत्रों की माता बनती है। बेटियों की माता भी पुत्रों की माता बनती है।
उत्तराषाढा नक्षत्र तृतीय चरण
एवं न जायते चेत्तु सप्तजन्मस्वपुत्रकः ॥ २१ ॥
यदि ऐसा करने पर भी पुत्र न हो, तो वह सात जन्म तक पुत्रहीन रहता है।