हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 8 · मास कुंडली और मासिक फल
मासप्रवेशादिविचाराध्यायः
मित्रभेदस्तु दशमे हानिर्लाभे व्यये व्ययः ॥फलमुक्तं तु भौमस्य विपरीतमतोन्यथा ॥
दसवें में मित्रों से टूटन। ग्यारहवें में हानि। बारहवें में खर्च। मंगल का फल बता दिया गया है। नहीं तो उलटा होता है।
सरल अर्थ: मंगल का नवांश, दसवाँ से बारहवाँ: मित्रों से टूटन, हानि, खर्च। और किसी हाल में फल उलटे हो जाते हैं।
अत्र स्वोच्चादिगो भौमो लग्नेतीव शुभः स्मृतः ॥ तृतीये बंधुविग्रहश्चतुर्थे भूमिकर्षणाम् ॥ सप्तमे स्त्रीकलिः अष्टमे देहपीडा लाभे लाभः किंचित्सामान्यः ॥ व्यये हठाद्व्यय इति विशेषः ॥ इति भौमः ॥
भावों में मंगल, बलभद्र के नोट: बलवान हो तो लग्न में बहुत अच्छा, तीसरे में अपनों से झगड़ा। चौथे में ज़मीन का काम, बारहवें में मजबूरी का खर्च।
कौटिल्यं लग्नगे सौम्ये द्वितीये वचनाद्धनम् ॥
बुध का नवांश, पहला से चौथा: टेढ़े तरीके, वाणी से धन, झूठी बात, चौथे में हुनर का ज्ञान।
कौटिल्यं पंचमे षष्ठे मिथ्यावेषकरो मतः ॥
बुध का नवांश, पाँचवाँ से आठवाँ: टेढ़ापन, छठे में झूठे भेष, टेढ़ी लड़ाइयाँ, खराब पाचन से बीमारी।