हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
त्रिराशीश्वरश्चंद्रपाकेश्वरौ तु रिपुच्छिद्ररिःफेषु संख्यावरिष्टम्॥त्रिराशीशपाकेश्वरौ शीतरश्मेर्यदा वा तदा देशनीयन्त्वरिष्टम् ॥
त्रिराशिप (बलभद्र के चार राशियों वाले समूह का स्वामी), चंद्रमा और दशा का स्वामी छठे, आठवें या बारहवें भाव में हो सकते हैं। वह अरिष्ट (वर्ष में हानि) है। या त्रिराशिप और दशा का स्वामी चंद्रमा से गिनने पर वहाँ हो सकते हैं। तब भी अरिष्ट बताना चाहिए।
सरल अर्थ: दशा में हानि: चार राशियों के समूह का स्वामी, चंद्रमा और दशा स्वामी छठे, आठवें या बारहवें भाव में हों। या चंद्रमा से गिनने पर ऐसे हों।
त्रिराशिकेशस्तनुतो विधोर्वा पाकेश्वराद्द्विद्वि२२मिते द्रकाणे॥
दशा में हानि: चार राशियों के समूह का स्वामी लग्न, चंद्रमा या दशा स्वामी से बाईसवें तीसरे भाग में हो।
जन्मलग्नाद्दशावेशःषष्ठाष्टेङ्गे दशेश्वरात्॥
दशा में हानि: दशा स्वामी जन्म लग्न से छठे, आठवें या पहले भाव में हो, या दशा स्वामी से बुरी जगह हो, या शत्रु की राशि में हो।
छिद्रात्रैराशिपः शोध्यः स शनिर्मृत्युसञ्ज्ञकम्॥
दशा में हानि: आठवें भाव, चार राशियों के समूह के स्वामी और शनि से बना बिंदु। जब वह चालू हो, तब हानि आती है।