हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 7 · दशाएँ निकालना
दशानयनाधिकाराध्यायः
लग्नात्रिषष्ठायगतो महीजो निंद्योपि सोर्द्धः फलदो दशायाम् ॥याति त्वसौ मध्यबलः शुभत्वं संपूर्णवीर्योतिशुभो निरुक्तः ॥
मंगल लग्न (उदय राशि) से तीसरे, छठे या ग्यारहवें भाव में हो सकता है। तब दोषयुक्त होने पर भी वह अपनी दशा (ग्रह का समय) में आधा फल देता है। मध्यम बल में वह अच्छा हो जाता है। पूरे बल में उसे बहुत अच्छा कहा जाता है।
सरल अर्थ: लग्न से भाव के अनुसार मंगल की अवधि: तीसरे, छठे या ग्यारहवें में दोषयुक्त मंगल भी आधा फल देता है। मध्यम बल अच्छा है, पूरा बल बहुत अच्छा।
वामनः ॥
पूरे बल वाले मंगल की अवधि (वामन): जीत, कानून-व्यवस्था में ऊँचा पद, सेना का नेतृत्व।
मध्यवीर्यः कुजः कुर्यात्तेजस्वित्वं जयं रणे ॥
मध्यम बल वाले मंगल की अवधि (वामन): निडरता, जीत, राज्य में ऊँचा स्थान।
हीनवीर्यः कुजः कुर्याङ्गङ्क्लेशं महागदम् ॥
कम बल वाले मंगल की अवधि (वामन): शरीर में दर्द, गंभीर बीमारी, चोट और मुँह से खून आना।