हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 6 · बारह भाव
द्वादशभावविचाराध्यायः
अथ धनभावविचारः॥ तत्र धनभावे किञ्चितनीयमित्युक्तञ्चण्डेश्वरेण ॥माणिक्यमुक्ताफलरत्नधातुवज्राम्बरस्वर्णहयादिसर्वम् ॥रौप्यादिधान्यं क्रयविक्रयादिसाधारणन्तत्कथितं द्वितीये ॥ २ ॥
अब दूसरे भाव का अध्ययन। इसमें किस बात पर विचार करना चाहिए, यह चंडेश्वर बताते हैं। माणिक, मोती, रत्न, धातुएँ, हीरे, वस्त्र, सोना, घोड़े आदि, यह सब। चाँदी आदि, अनाज और खरीद-बिक्री की आम चीज़ें। यह दूसरे भाव के लिए कहा गया है।
सरल अर्थ: दूसरा भाव: क्या दिखाता है। रत्न, मोती, हीरे, वस्त्र, सोना, घोड़े, चाँदी, अनाज और खरीद-बिक्री।
अत्र धनभावश्चेत्स्वामिसौम्याभ्यां दृष्टो युक्तो वा स्यात्तदा माणिक्यमुक्ताफलरत्नवज्राम्बरस्वर्णादीनामागमात्सुखमश्वादितस्सुखं क्रयविक्रयाद्धनागमः ॥ धान्यव्यापारादितो लाभः ॥ क्रूरैः सर्वं विपरीतं मिश्रैर्मिश्रं ॥
दूसरा भाव अपने स्वामी और अच्छे ग्रहों के साथ: धन और सुख आता है। बुरे ग्रहों के साथ उलटा। मिले ग्रहों के साथ मिला-जुला।
अथ योगा वर्षतंत्रे ॥
ताजिक नीलकंठी 10.1 वाला ही श्लोक है; उसका अर्थ वहाँ देखें।
यादवेन तु जन्मनि धनभावस्थगुरोर्योग उक्तः ॥
दूसरा भाव: गुरु जन्म और वर्ष में दूसरे भाव में हो और इत्थशाल हो, तो बहुत धन।