हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 6 · बारह भाव
द्वादशभावविचाराध्यायः
अथ सहजभावविचारः ॥ तत्र सहजभावे किं चितनीयमित्युक्तं चण्डेश्वरेण ॥शूरानुजक्षेत्रसमृद्धिलाभभृत्यादिमार्गं च वदेच्च कर्तुः ॥यात्रादिचिन्तानिनयं समग्रं पर्यायमेतत्कथितं तृतीये ॥
आगे तीसरे भाव का फल-विचार। तीसरे भाव से क्या देखना है, यह चंडेश्वर बताते हैं। व्यक्ति का साहस, छोटे भाई, खेत, वृद्धि, लाभ, नौकर आदि की बात कहनी चाहिए। साथ ही रास्ता, और यात्राओं की योजना की पूरी बात। यह सूची तीसरे भाव के लिए बताई गई है।
सरल अर्थ: तीसरा भाव: साहस, छोटे भाई, ज़मीन, वृद्धि, लाभ, नौकर और यात्राएँ।
अत्रापि सौम्यस्वामियुतदृशैः पूर्ववद्विचारः ॥
तीसरा भाव: पहले की तरह देखें, अच्छे ग्रहों, स्वामी, उनके मेल और दृष्टि से।
वामनः ॥
तीसरे में वर्षेश सूर्य या शुक्र: भाइयों से सुख। अच्छी दृष्टि से धन भी, बुरी दृष्टि से झगड़ा।
शुक्रे दग्धे झकटकस्तैः सार्द्धं कष्टदं फलम् ॥
शुक्र दग्ध हो: झगड़ा और परेशानी। तीसरे में गुरु: भाइयों में सुख।