हायनरत्न · बलभद्र कृत
अध्याय 2 · दृष्टि, बल और फल
दृष्टिसाङ्गबलेष्टकष्टाद्यानयनाधिकारः
सार्द्धरूपे तनोः पीडा द्वाभ्यां दुःखं सुखं समम्॥सार्द्धद्वाभ्यां सुखावाप्तिस्त्रिभिर्भागः सुखं धनम्॥सार्द्धत्रये सर्वसिद्धिश्चतुर्भिः सर्वतो यश इति ॥
डेढ़ रूप (बल की एक इकाई) पर शरीर में पीड़ा। दो पर दुख और सुख बराबर। ढाई पर सुख मिलता है। तीन पर हिस्सा, सुख और धन। साढ़े तीन पर हर बात में सफलता। चार पर हर जगह यश।
सरल अर्थ: 1.5 से 4 इकाई का बल: 1.5 पर शरीर में पीड़ा, 2 पर मिला-जुला, 2.5 पर सुख। 3 पर धन, 3.5 पर सफलता, 4 पर यश।
नष्टचलानां सूर्यादीनां फलमुक्तं तेजःसिंहेन ॥
बलहीन ग्रह: सूर्य, त्वचा और आँखों की परेशानी। चंद्रमा, धन की हानि। मंगल, हल्के में लिया जाना। बुध, ज्ञान की हानि। गुरु, छोटी आय और पुण्य की कमी।…
अणुवृत्तिरल्पवृत्तिः अयपुण्यता पुण्यराहित्यं अनुगभीः स्वसेवकाद्भयं ॥
अर्थ: अनुवृत्ति छोटी आजीविका है, अयपुण्यता पुण्य की कमी है, अनुगभी सेवकों से भय है।
अथ प्रसंगादिष्टकष्टविचारो लिख्यते ॥ तत्प्रयोजनमुक्तं रत्नावल्याम् ॥
इष्ट और कष्ट क्यों चाहिए: ग्रह का अच्छा और बुरा हिस्सा जानो। इससे ताजिक के फलों का निर्णय हो सकता है।