ये नियम अपनी कुंडली में जाँचें
निःशुल्क जाँचें →नीचे दिया हिंदी पाठ संस्कृत से हमारा अनुवाद है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
अथापस्माररोगस्य कर्मविपाकप्रकारमाचष्टे तत्प्रतीकारं च । अथापस्माररोगे स्वामिनो गुरोश्च हंता प्रतिकूलो वा अपस्मारी जायते ।
अब ग्रंथ बताता है कि मिर्गी पूर्व कर्मों से कैसे आती है, और उसका उपाय भी। ग्रंथ कहता है कि जिसने अपने स्वामी या गुरु को मारा हो, या उनके ख़िलाफ़ काम किया हो, वह मिर्गी के साथ जन्म ले सकता है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
अस्य प्रायश्चित्तं चांद्रायणं कुर्यात् । सदसस्पतिमद्भुतमित्यनेन मंत्रेण चरुघृताभ्यां जुहुयात् । देवब्राह्मणान्संपूज्य नमस्कुर्यात् । हिरण्यं दद्यात् । कयानश्चित्रआभुवदिति सूक्तं जपेत् ।
इसके प्रायश्चित्त के रूप में वह चांद्रायण (चंद्र की कला के अनुसार व्रत) करे। वह "सदसस्पतिमद्भुतम्" से आरंभ होने वाले मंत्र के साथ पके चावल और घी से होम (अग्नि में आहुति) करे। वह देवताओं और ब्राह्मणों का पूजन करके उन्हें प्रणाम करे। वह सोना दान करे। वह "कया नश्चित्र आ भुवत्" से आरंभ होने वाले सूक्त का जप (मंत्र जप) करे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
यथाह बौधायनः । ब्राह्मणश्वासरोधेन ह्यपस्मारी भवेन्नरः ।वक्ष्ये तस्य प्रतीकारं दानहोमक्रियादिभिः ॥
जैसा बौधायन कहते हैं: ब्राह्मण का गला घोंटने से मनुष्य मिर्गी का रोगी हो सकता है। मैं दान, होम और विधियों के द्वारा उसका उपाय बताऊँगा।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
पलेन वा तदर्धेन तदर्धार्धेन वा पुनः ।विनायकप्रतिकृतिं कुर्यात्स्वर्णेन शोभनाम् ॥
सोने से विनायक (गणेश) की एक सुंदर मूर्ति बनवाए। उसका वज़न एक पल (लगभग 48 ग्राम का तौल) हो, या उसका आधा, या उस आधे का भी आधा।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
राजतं च तथा नागमुपवीतं प्रकल्पयेत् ।पुष्करं पद्मरागेण हस्तं रत्नैः प्रकल्पयेत् ॥
जनेऊ चाँदी के साँप के रूप में बनवाए। सूँड का सिरा माणिक का बनवाए। हाथ रत्नों से बनवाए।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
विनायकार्धमानेन मुखं देवस्य कल्पयेत् ।तस्याप्यग्रे प्रदेयानि रत्नानि विविधानि च ॥
देवता का मुख विनायक [पूरी प्रतिमा] के आधे माप का बनवाए। उसके आगे कई तरह के रत्न रखे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
माणिक्येन प्रकुर्वीत चक्षुषी तस्य शोभने ।पूर्वेद्युर्मंडपं कुर्यात्स्तंभषोडशभिर्दृढम् ॥
उसकी दोनों सुंदर आँखें माणिक की बनवाए। एक दिन पहले सोलह खंभों वाला मज़बूत मंडप (पंडाल) बनवाए।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
यद्वा द्वादशभिः कुर्यादष्टाभिश्च प्रयत्नतः ।मंडपस्य चतुर्भागां वेदिकां परिकल्पयेत् ॥
या उसे बारह खंभों से बनवाए, या आठ से, सावधानी के साथ। मंडप में उसके चौथाई आकार की वेदिका (वेदी) बनवाए।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
रात्रौ विनायकस्यापि ह्यधिवासनमिष्यते ।चतुर्भिर्ब्राह्मणैः सार्धमाचार्यः सर्वशास्त्रवित् ॥
रात में विनायक का अधिवासन (प्रतिमा में देवता को बुलाने का विधान) भी किया जाना चाहिए। यह चार ब्राह्मणों और एक मुख्य आचार्य के साथ होता है, जो सब शास्त्रों (विद्या) को जानता हो।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
स्वयमेव तदाचार्यो धर्मज्ञः सत्यवाञ्छुचिः ।कुलीनो न च वृद्धश्च सर्वप्राणिहिते रतः ॥
वह मुख्य आचार्य स्वयं धर्म को जानने वाला, सत्यवादी और पवित्र हो। वह अच्छे कुल का हो, बूढ़ा न हो, और सब प्राणियों का भला करने में प्रसन्न रहता हो।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
रात्रौ जागरणं कुर्यान्मध्यरात्रे बलिं हरेत् ।मत्स्यमांसेन तं दद्यात्तथा क्षीरौदनेन च ॥
वह रात में जागरण करे। आधी रात को बलि (भूतों को बलि-भेंट) चढ़ाए। वह उसे मछली और मांस के साथ चढ़ाए, और दूध में पके चावल के साथ भी।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
आचार्यः प्रयतो भूत्वा मंत्रेणानेन संयतः ।पूर्वस्यां दिशि तं दद्याद्बलिं वै सर्वकामिकम् ॥
मुख्य आचार्य पवित्र और संयमी होकर नीचे लिखे मंत्र से यह भेंट चढ़ाए। वह इसे पूर्व दिशा में चढ़ाए। यह हर इच्छा पूरी करती है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
आदित्या वसवो रुद्रा देवा भूतानि वासवः ।सर्पाः पिशाचाः शाकिन्यो डाकिन्यः पांथदेवताः ॥
"आदित्य, वसु और रुद्र, देवता, भूत (आत्माएँ) और इंद्र; सर्प (सर्प आत्माएँ), पिशाच (दुष्ट आत्माएँ), शाकिनी (स्त्री आत्माएँ) और डाकिनी (स्त्री आत्माएँ); और राह के देवता;
Apasmara (epilepsy) - past deeds
अपस्माराधिदैवं च वेताला नैर्ऋतास्तथा ।बलिदानेन दत्तेन शांतिं कुर्वंतु सर्वशः ॥
मिर्गी के अधिदेवता, वेताल (शवों में घुसने वाली आत्माएँ) और नैर्ऋत (दक्षिण-पश्चिम की आत्माएँ) भी: ये सब इस दी हुई बलि से हर जगह शांति करें।"
यह बलि देने का मंत्र है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
ततः प्रभाते विमले स्नात्वा चाहतवाससः ॥भूषिताः कटकैः सम्यगुपवीतांगुलीयकैः ।कुंडानि दिक्षु चत्वारि मेखलासंवृतानि च ॥
फिर साफ़ भोर में वे स्नान करते हैं और नए वस्त्र पहनते हैं। वे कड़ों, जनेऊ और अंगूठियों से अच्छी तरह सजते हैं। चार हवन-कुंड बनाए जाते हैं, हर दिशा में एक। हर कुंड के चारों ओर उठी हुई किनारी हो।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
कुर्युस्ते तु पृथक्तेषु होमं मंत्रैः स्वकैस्तदा ।पूर्वस्मिन्बह्वृचः कुर्यात्समिदाज्यचरूत्कटम् ॥
वे उन कुंडों में अलग-अलग अपने-अपने मंत्रों से होम (अग्नि में आहुति) करें। पूर्व में ऋग्वेद का पुरोहित समिधा, घी और पके चावल का भरपूर होम करे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
विनायकं समुद्दिश्य गणानांत्वेति मंत्रतः ।तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुंडाय धीमहि ।तन्नो दंती ( न्तिः ) प्रचोदयात् ॥
वह विनायक के लिए "गणानां त्वा" से आरंभ होने वाले मंत्र से आहुति देता है। फिर: "तत्पुरुषाय विद्महे वक्रतुंडाय धीमहि, तन्नो दंती प्रचोदयात्" (एक मंत्र)।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
अध्वर्युर्दक्षिणे कुंडे कुर्याद्धोमं समाहितः ॥छंदोगः पश्चिमे वापि तद्दैवत्येन होमयेत् ।अथर्वणश्चोत्तरे च कुंडे होमं प्रकल्पयेत् ॥
यजुर्वेद का पुरोहित स्थिर मन से दक्षिण के कुंड में होम (अग्नि में आहुति) करे। सामवेद का पुरोहित पश्चिम के कुंड में उसी देवता के मंत्रों से होम करे। अथर्ववेद का पुरोहित उत्तर के कुंड में होम करे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
विनायकाय देवाय सर्वभूतहिताय च ।गणानामधिपत्येप्रयुक्ताय हुंफट्स्वस्तिस्वधानमःस्वाहा ॥
"विनायकाय देवाय सर्वभूतहिताय च, गणानामधिपत्येप्रयुक्ताय हुंफट्स्वस्तिस्वधानमःस्वाहा" (एक मंत्र)।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
समिदाज्यचरून्हुत्वा पूर्वाहुत्यंतमेव हि ।आचार्यः प्रतिमां तां च ब्राह्मणैः सह संयुतः ॥
जब होम अंतिम आहुति तक पूरा हो जाए, तब मुख्य आचार्य उस मूर्ति को उठाता है। आहुति समिधा, घी और पके चावल की थी। ब्राह्मण उसके साथ होते हैं।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
आसनं वेदिकामध्ये वितानादिसुशोभने ।तिलानामुपरि स्थाप्य गंधपुष्पैः प्रपूजयेत् ॥
वह उसे वेदी के बीच आसन पर रखता है। वेदी चँदोवे आदि से सुंदर सजी होती है। वह उसे तिलों के ऊपर रखकर सुगंध और फूलों से पूजता है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
वस्त्रैर्नानाविधैः शुभ्रैः कर्पूरकटकादिभिः ।उपचारैः षोडशभिर्नैवेद्यं चैव मोदकैः ॥
वह उसे कई तरह के सफ़ेद, चमकीले वस्त्रों, कपूर, कड़ों आदि से पूजता है। वह सोलह उपचारों से पूजा करता है। वह मोदक (मीठे भरवाँ पकवान) के साथ नैवेद्य (भोग) चढ़ाता है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
यथा देवे तथाचार्येऽप्यलंकारादि कल्पयेत् ॥आचार्यः परया भक्त्या गणेशाय प्रकल्पयेत्॥
जैसे देवता के लिए, वैसे ही मुख्य आचार्य के लिए भी अलंकार आदि जुटाए जाएँ। मुख्य आचार्य परम भक्ति से गणेश को भेंट चढ़ाए।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
अपूपादि तथान्यच्च कारयेद्भक्षकादिकम् ।निवेद्य पार्वतीं चापि देवदेवं महेश्वरम् ॥
वह पुए और दूसरी चीज़ें बनवाए, और खाने की दूसरी चीज़ें भी। वह उन्हें पार्वती को और देवों के देव महेश्वर (शिव) को अर्पित करे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
पूजयेत्परया भक्त्या आचार्यः स्वयमेव हि ।तथैव रोगवान्भक्त्या संपूज्य गणनायकम् ॥
मुख्य आचार्य स्वयं उनका परम भक्ति से पूजन करे। उसी तरह रोगी भी शिव के गणों के नायक गणेश का भक्ति से पूजन करे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
गणानांत्वेति मंत्रेण तूष्णीं शूद्रस्तु पूजयेत् ।ततो मध्यंदिने प्राप्ते प्रतिमां दक्षिणायुताम् ॥
[द्विज पुरुष] "गणानां त्वा" से आरंभ होने वाले मंत्र से पूजा करे। शूद्र (पुरानी समाज-व्यवस्था में श्रमिक जाति का व्यक्ति) मौन रहकर पूजा करे। फिर दोपहर होने पर मूर्ति पुरोहित की दक्षिणा के साथ दी जाती है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
मंत्रेणानेन दद्याच्च स रोगी प्राङ्मुखः स्वयम्उदङ्मुखोपविष्टाय ब्राह्मणायातिभक्तितः ॥
रोगी स्वयं पूर्व की ओर मुख करके इस मंत्र के साथ और बड़ी भक्ति से उसे दे। वह उसे उस ब्राह्मण को देता है जो उत्तर की ओर मुख करके बैठा हो।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
विनायक प्रपन्नार्तिहर विघ्नविनायक ।त्वं देवैः प्रार्थितः पूर्वं विघ्नविघ्नपरायणैः ॥
"हे विनायक, तुम शरण में आए लोगों की पीड़ा दूर करते हो। हे विघ्नों को दूर करने वाले! पहले देवताओं ने तुमसे सहायता माँगी थी। वे विघ्न टालने में लगे थे।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
ब्राह्मणश्वासरोधेन यज्जातं मम वैकृतम् ।पूर्वकर्मविपाकेन ह्यपस्मारोन्मदादिकम् ॥
ब्राह्मण का गला घोंटने से मुझे यह बीमारी हुई। यह पहले किए कर्म का फल पकने से आई है। यह मिर्गी, पागलपन आदि है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
जाड्यं वाप्यथ बाधिर्यं नासिकारोधभाषणम् ।त्वदर्चायाः प्रदानेन रोगमाशुविनाशय ॥
यह बुद्धि की सुस्ती हो सकती है, या बहरापन, या बंद नाक और बोलने में कठिनाई। तुम्हारी मूर्ति के दान से इस बीमारी को जल्दी नष्ट करो।"
यह दान का मंत्र है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
चतुर्णां ब्राह्मणानां च यथाशक्त्या च दक्षिणा ।एवं कृत्वा गणपतेर्दानंमर्त्यः सुखी भवेत् ॥
चारों ब्राह्मणों को अपनी शक्ति के अनुसार दक्षिणा दी जाए। जो मनुष्य इस तरह गणेश का दान करता है, वह सुखी होता है।
Apasmara (epilepsy) - past deeds
इत्यपस्मारहरणविधिः ॥
यह मिर्गी को शांत करने की विधि है।