कर्म विपाक संहिता · अध्याय 95
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
शास्त्रीय मत, चिकित्सा सलाह नहीं।
नीचे दिया हिंदी पाठ संस्कृत से हमारा अनुवाद है।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
॥ शिव उवाच ॥मथुरादक्षिणे भागे योजने वै त्रयोपरि ॥
शिव ने कहा: मथुरा के दक्षिण में तीन योजन (दूरी की एक माप) से कुछ अधिक दूर सिद्ध नाम का एक नगर है। वहाँ बहुत-से लोग रहते हैं।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
क्षिपकारो वसत्येको धनधान्यसमन्वितः ॥बलभद्र इति ख्यातो वैष्णवो ज्ञानवल्लभः ॥ २ ॥
वहाँ एक क्षिपकार रहता है, जिसके पास धन और अनाज है। उसका नाम बलभद्र था। वह विष्णु का भक्त था और ज्ञान से प्रेम करता था।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
तस्य पुत्रत्रयं जातं कनीयांस्तस्य चादरः ॥नादरो ज्येष्ठपुत्रस्य मध्यमस्य तथैव च ॥ ३ ॥
उसके तीन पुत्र थे। सबसे छोटा उसे प्रिय था। बड़े की उसे कोई परवाह नहीं थी, और बीच वाले की भी वैसी ही।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
धनं च संचितं तेन महाशूद्रेण चानघे ॥भ्रातॄणां विग्रहो जातो विभागार्थं धनस्य तु ॥ ४ ॥
हे निर्दोष, उस बड़े शूद्र (सेवक वर्ग) ने धन जमा कर लिया था। भाइयों में धन के बँटवारे पर झगड़ा हुआ। (यहाँ हमारा पाठ साफ़ नहीं है: भाइयों के लिए आए शब्द में स्वर की मात्रा पक्की नहीं है।)
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
ब्राह्मणस्तस्य वै मित्रं विग्रहस्तेन वै श्रुतः ॥आगतस्तस्य निकटे क्षिपकारस्य वै शिवे ॥ ५ ॥
एक ब्राह्मण उसका मित्र था। उसने झगड़े की बात सुनी और, प्रिय पार्वती, क्षिपकार के पास आया।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
ब्राह्मणस्य वधो जातः शूद्राणां विग्रहे सति ॥सर्वं द्रव्यं कनिष्ठाय क्षिपकारो ददौ स्वयम् ॥ ६ ॥
शूद्रों (सेवक वर्ग) के झगड़े में वह ब्राह्मण मारा गया। क्षिपकार ने स्वयं सारा धन सबसे छोटे को दे दिया।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
एवं बहुगते काले शूद्रस्य मरणं भवेत् ॥रौरवं नरकं जातं क्षिपकाराय वै स्वयम् ॥ ७ ॥
बहुत समय बीतने पर वह शूद्र (सेवक वर्ग) मर गया। क्षिपकार को स्वयं रौरव नरक मिला।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
लक्षवर्षं वरारोहे भुक्त्वा नरकयातनाम् ॥नरकान्निःसृतो देवि व्याघ्रयोनिस्ततोऽभवत् ॥ ८ ॥
हे सुमुखी, उसने एक लाख वर्ष तक नरक की यातना भोगी। नरक से निकलकर वह बाघ बना।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
भुक्त्वा व्याघ्रस्य योनिं स काकयोनिस्ततोऽभवत् ॥मानुषत्वं पुनर्जातं मध्यदेशे सुरेश्वरि ॥ ९ ॥
बाघ का जीवन जीने के बाद वह कौआ बना। फिर, हे देवों की रानी, उसे मध्य देश में फिर मनुष्य जन्म मिला।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
धनधान्यसमायुक्तो रोगवान् पुत्रवर्जितः ॥अस्य शांतिं प्रवक्ष्यामि शृणु मे परमेश्वरि ॥ १० ॥
उसके पास धन और अनाज है, पर वह रोगी है और उसके पुत्र नहीं है। मैं इसका उपाय बताऊँगा। हे परम देवी, मेरी बात सुनो।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
गृहवित्तषडंशेन पुण्यकार्यं च कारयेत् ॥पूर्वपापविशुद्ध्यर्थं दशवर्णां ददेत्ततः ॥ ११ ॥
वह अपने घर और धन के छठे भाग से शुभ कर्म करवाए। फिर पिछला पाप धोने के लिए दशवर्ण (दस रंगों का दान) दे।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
गायत्रीसूर्यमन्त्रेण लक्षजाप्यं वरानने ॥दशांशं हवनं देवि मार्जनं तर्पणं तथा ॥ १२ ॥
वह गायत्री मंत्र से एक लाख बार जप (मंत्र जप) करे। हे सुमुखी, उसमें सूर्य मंत्र भी जोड़े। फिर वह उसका दसवाँ भाग हवन करे। उसके साथ छिड़काव और तर्पण (पितरों और देवताओं को जल अर्पण) करे।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
दशांशं भोजयद्विप्रान् ब्राह्मणान्वेदपारगान् ॥कूष्माण्डं नारिकेरं च पञ्चरत्नसमन्वितम् ॥ १३ ॥
वह वेदों में पारंगत ब्राह्मणों को दसवें भाग से भोजन कराए। एक कुम्हड़ा और पाँच रत्नों के साथ एक नारियल
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
गङ्गामध्ये प्रदातव्यं देवि सत्यव्रताय च ॥एवं कृते वरारोहे सर्वरोगक्षयो भवेत् ॥ १४ ॥
हे देवी, गंगा के बीच में अपने व्रत पर दृढ़ मनुष्य को दिए जाएँ। हे सुमुखी, यह करने पर सब रोग समाप्त हो जाते हैं।
धनिष्ठा नक्षत्र चतुर्थ चरण
वंशवृद्धिर्भवेत्तस्य नात्र कार्या विचारणा ॥ १५ ॥
उसका वंश बढ़ेगा। इसमें संदेह करने की ज़रूरत नहीं।