जातकालङ्कार · गणेश दैवज्ञ कृत
अध्याय 4
विषकन्याध्यायः
भौजंगेकृत्तिकायांशतभिषजितथासूर्यमंदारवारेभद्रासंज्ञेतिथौयाकिलजननमियात्साकुमारीविषाख्या॥लग्नस्थौसौम्यखेटावशुभगगनगश्चैकआस्तेततोद्वौवैरिक्षेत्रानुयातौयदिजनुषितदासाकुमारीविषाख्या ॥ १ ॥
कन्या का जन्म आश्लेषा, कृत्तिका या शतभिषा तारे में हो सकता है। दिन रविवार, शनिवार या मंगलवार हो सकता है, और भद्रा तिथि (चंद्र दिन) दूसरी, सातवीं या बारहवीं हो सकती है। पुराने ग्रंथ इसे विषकन्या योग (कन्या के जन्म का एक कठिन योग) कहते हैं। या पहले भाव में दो अच्छे ग्रह और एक बुरा ग्रह बैठे हों, और दो ग्रह शत्रु राशियों में हों। तब भी पुराने ग्रंथ इसे यही योग कहते हैं।
सरल अर्थ: कुछ जन्म तारे, दिन और चंद्र दिन, या ग्रहों की कुछ स्थितियाँ पुराने ग्रंथों में विषकन्या योग कहलाती हैं।
मंदाश्लेषाद्वितीयायदितदनुकुजेसप्तमीवारुणर्क्षेद्वादश्यांचद्विदैवंदिनमणिदिवसेयज्जनिःसाविषाख्या ॥
दिन, तारे और चंद्र दिन के कुछ मेल, या मंगल, शनि और सूर्य के कुछ भावों में होने से यह योग बनता है।
लग्नादिंदोःशुभोवायदिमदनपतिर्द्यूनयायीविषाख्यादोषंचैवानपत्यंतदनुचनियतंहंतिवैधव्यदोषम् ॥
कोई अच्छा ग्रह या सातवें भाव का स्वामी सातवें भाव में हो, तो इस योग का बुरा असर, संतान न होने और पति को खोने का खतरा दूर हो जाते हैं।
हृद्यैःपद्यैर्गुंफितेसूरितोषेऽलंकाराख्येजातकेमंजुलेऽस्मिन् ॥
गणेश ने कन्या और विषकन्या योग पर यह अध्याय 3 श्लोकों में लिखा।